Auguste Comte

1798-1857

 

     Fransız Düşünür.

 

     Yeni İnsanlık Dini:

     Paris'de Monsieur le Prince Sokağı’ndaki 10 Numaralı Ev’inde kurduğu Düş.

     Evrensel Din Arayışı’nın Geçmişçi Uzun’dur.  IV. Amenotep Mısır'da Güneş’in Işığını Sırtında duyan Bütün İnsanlar’ı Güneş’e tapmaya çağırmıştı. Zerdüşt, Mahavira, Gotama, Konfüçyüs, Nasıralı İsa hep bütün İnsanlar’a seslendiler. İranlı Mani Bütün Dinler’in Bireşim’i yapmak istemişti. Bacon Yeni Atlandis Düşü’nü gördü. Campanella Civitas Solis'i yazdı. Rousseau  da.

     Comte Tüm Dinler gibi Evrensel İlke’yi başkaları için yaşamak şeklinde kor.

     Pozitivizm.. Olayları başka Olaylar’la açıklamak. Üç Hal Kanunu’nda bunları açıkladı.

 

     Üç Hal Kanunu:

     1.Teolojik Hal: Evren, İnsan İradesi’nin Tıpkısı İradeler’le yönetilmektedir. İnsan Düşüncesi’nin İlk Vardığı Açıklama budur. Oysa bu İlk Düşünce de 3 Basamaklı’dır, yavaş yavaş gelişmiştir.

     1.Basamak’ta İnsan, Çevresi’ndeki Eşya’yı Tıpkı kendisi gibi Canlı, Akıllı olarak düşündü (Fetişizm). 2.Basamak’ta İnsan Düşüncesi, Çevresindeki Olaylar’ın Görünmez Varlıklar’ca yönetildiği İnanc’ına yöneldi (Politeizm). 3.Basamak’ta bu Görünmez Varlıklar’ın Tek ve Büyük bir İrade’nin Yönetimi altında bulunduğu İnancına vardı (Monoteizm).

     2.Metafizik Hal: Bir Soyutlama Hali’dir. Evren’i yöneten, artık İnsan’a benzeyen bir Varlık değil, Soyut bir Güç’tür, Soyut bir ;lke’dir. Oysa bu halde de İnsan, soyutladığı Nitelikleri, Soyut İyiliği, Soyut Güzelliği, Soyut Tanlığı Gerçek Varlıklar saymaktadır.

     3.Pozitif Hal:Ortaçağ’ın Sonu’nda başladı. Yeniçağ Düşüncesi artık Olayları başka Olaylar’la açıklamaktadır. Bilimsel İlerlemeler, bu hale gelinceye kadar Neden’i bilinmeyen birçok Olayları, Bilim Kanunları’yla açıklamaya başlamıştır.

     Comte’ın Ömrü  Ahlak’ı yazmaya yetmedi. 1 Şubat 1857 de O’nun Planını hazırlamıştı. Dr. Jean Robinet'in açıkladığı bu Plan Büyük Çapta bir Eser’i Haber verir.

     1.Bölümü’nde İnsan Tabiatı’nın Bilgiler’ini kurmak için birçok Teoriler düşünmüştü. Örneğin

Varlık, Sağlık, Hastalık üstüne bir Hayat Teorisi;

Kişilik, Toplumsallık, Töresellik üstüne bir Duygu Teorisi;

Aile, Vatan, İnsanlık üstüne bir Büyük Vucut Teorisi kuracaktı.

Eser’inin 2.Bölümü’nde de İnsan Tabiatı’nın mükemmelleştirilmesi için Kişisel Ahlak’ı inceleyecek, bir Genel Eğitim Kitabı Meydana getirecekti. Şöyle:

     1.İlk Çocukluk Çağı ( Ana Rahmi’nden 7 Yaşına kadar),

     2.Iik Çocukluk Çağı :7-14 Yaşına kadar,

     3.Erginlik Çağı: 14-21 Yaşına kadar,

     4.Gençlik Çağı: 21-28 Yaşına kadar,

     5.Yetişme Çağı: 28-42 Yaşına kadar,

     6.Olgunluk Çağı: 42-63 Yaşına kadar,

     7.Çekilme Çağı: 63 den ölene dek.

     Her Çağ için, o Çağ’a Özgü bir Eğitim düşünüyordu.

     Başkaları için yaşamak, Başkalarını Sevme’yi gerektirir. İnsan, başkalarını sevebilirse onlar için yaşayabilir. ' İnsanlığı, bir İnsan’ı sevdiğiniz gibi seviniz.' Gerçek Sevgi’yse Kadınlar’a Özgü’dür. Kadın, Erkeğe göre, daha Özgecil, Sevme’ye daha Uygun bir Yapı’dadır. Bu yüzdendir ki, İnsanlık Dini’nde Kadın pek Önemli’dir ve Bencil Erkekler Özgecil Kadınlar’ı beslemekle Görevli’dirler. Toplum Sevgisi’ne Kadın Sevgisi Yolu’yla varılacaktır. Ülkü, İnsanlık Sevgisi’dir, İnsan Kardeşli’ğidir.

     Amaç şu: Ne ,nereden geldiğimizi, ne de nereye gideceğimizi düşünmeden Hayat’ımızı daha yaşanılır bir hale koymak. Buysa birbirimizi sevmekle, birbirimiz için yaşamakla gerçekleşecektir.

     Bilim Olgular’a dayanmalıdır. İnsan Kafası’nın Soyutlamalarından doğmuş olan Metafizik, Deney ve bundan dolayı de Bilgi Alanımızın dışındadır, Nesneler’in kendilikleri de bilinemez. Bilim, bu Gerçek Dışı’yla bu bilinmezliğin arasındaki Alan’da, sadece Duyular’ımızla algıladığımız Deney ve Gözlemler’in Konusu olan Olgular’la uğraşabilir.

     Bilim, Tarih Boyunca tartışılmış olan Spiritualizm’le Materyalizm’in bu iki Bilinmezin  her İkisine de Sırt çevirerek bu 3. Yol’da Yürümeli ve sadece Gözler’iyle görüp Eller’iyle tutabildikleri Olgular’ı incelemekle yetinmelidir. Ruhçuluk kadar Maddecilik de Metafizik’tir, Fizik’se elbette Metafizik’le açıklanamaz. Metafiziğin yerine Bilim’i koymak gerekir. Bilim de, İnsanlık’la beraber, Evrim’i içinde bu 3 Hal’den geçmiştir. Her Bilim, kendi Özelliklerini ekleyerek kendinden önceki Bütün Bilimleri kapsar. Bilimler böylece sıralanırlar ve sınıflandırılırlar:

İlkbilim Aritmetik’tir, sonra onu kapsamış olarak Geometri gelir, daha sonra her ikisini de kapsayan Mekanik oluşmuştur. Bunların üstünde Tümel Bilim olan Matematik yükselir. Sonra ve sırasıyla Astronomi, Fizik, Kimya, Biyoloji ve en Tepe’de Sosyoloji gelir.

Bilimler Yalın oldukları oranda Pozitif kalmışlardır. Bilimler’in en Yalını Metafizik yy.lar’dan beri İlk Biçimiyle sürüp gelmiş ve '3 kere 3 ün 10 etmesi için Tanrı’ya yalvaracak hiç bir Sağ Duyulu çıkmamıştır.' Buna karşı Astronomi, Karmaşıklığı yüzünden, 3 Hal’in 3 ünü de geçirmiştir; İlkin Teolojik olmuş, sonra Metafizik bir Görünüş almış, en Sonunda Pozitifliğe ulaşmıştır.

En Karmaşık Bilim olan Sosyoloji’yse henüz Metafizik Çağı’nı aşamamıştır. Onu Pozitif hale Pozitivizm getirecektir. ' Tarihsel Olaylar, Biyolojik Olaylar’daki Zorunluluğun aynı olan bir Zorunluluk’la birbirlerini doğururlar.'

Pozitif Bilim’den başka Bilim yoktur. İnsanlığa, hiç bir İnsanüstü Varlığa dayanmayan ve Sevgi’den doğan Yeni bir İnsanlık Dini Gerekli’dir. Bu Din, Pozitif Nedenler’in üstüne kurulmalı, Teoloji’ye olduğu kadar Metafiziğe de Sırt çevirmelidir. İnsanlık Dini, nereden geldiğimizi ve nereye gideceğimizi düşünmeden, kısa Hayatımızı daha yaşanılır bir Hale koyacaktır. Buysa, birbirimizi sevmekle, birbirimiz için yaşamakla gerçekleşecektir. ' İnsanlığı, bir İnsan’ı sevdiğiniz gibi seviniz.

 

Pozitivizm:

 

     Kaynakları Hume, Kant ve Condillac'tır. Olguları, Condillac'tan gelen Duyumculuğa Uygun olarak Duyumlar’a indirger. Hume'la birlikte Objektif Realizm’i, yadsır. Kant'a Uygun olarak da Spiritualizm’in ve Materyalizm’in İnsan Usu’yla bilinemeyeceğini söyler.

     Bilimciliği savunduğu halde Agnostik’tir. Objektif  Realizm’i yadsıyarak Bilgi’yi İnsan Bilinci’ne indirgediği için Materyalistlere göre idealist’tir. Bilinen Evren’in ötesinde Üstün bir Varlığın yaşayıp yaşamadığının kesinlikle bilinemeyeceğini söylediği için Spiritualist’tir. Maddeci ve Ruhçu olmayan 3. bir Filosofi’yi savunur.

     İngiltere’de Mill, Spencer, Fransa'da Emile Littre, Renan, Hyppolite Taine, Almanya'da Duhring, von Krichmann, Ernst Laas Tarafından savunuldu. Mahizim, Ampirioktitisizm, Pragmatizm’de ondan Köken aldılar.

 

                 Eserleri:

                 -Cours de philosophie positive,[1]

                 -Traite elementaire de geometrie analytique, [2]

                 -Traite philosophique d’astronomie populaire, [3]

                 -Discours sur l’esprit positif, [4]

                 -Discours sur l’ensemble du positivisme, [5]

                 -Calenfrier positiviste, [6]

                 -Systeme politique positive ou traite de sociologie instituant la religion de l’Humanite, [7]

                 -Catechisme positiviste ou sommaire exposition de la religion universelle,en onze entretiens systematiques entre une femme et un pretre de’l’Humanite, [8]

                 -Appel aux conservateurs, [9]

                 -Synthese subjective ou systeme universel des conceptions propres a l’etat normal de’l’Humanite, [10]