Markion

85-160

 

 (Markionculuk, Valantizm, Gnostikler, ,)

 

100 lü yıllar	Cerdon	Yahudi	Gnostik, Markion öğt.
085-160	Markion, Sinop’lu	Grek	Gnostik, Dualist Hristiyan
???-161	Valentinus, İskenderiye’li	Mısırlı	Gnostik, Türümcü Hristiyan
0?? lı yıllar	Cerinthe	Mısırlı	Gnostik
100 lü yıllar	Saturninus	Suriye’li	Gnostik
115-175	Tatianos	Suriyeli	Gnostik

                                            

                      

GNOSTİSİZM

 

Mutlak Bilgi’nin bilinebileceğini ilerisüren Öğretiler. Türkçe’de Bilinircilik Değimi’yle karşılanır. Başta Gnostikler’in Çeşitli Öğretileri olmak üzere Mutlak Bilgi’nin (İlahî Bilgi) bilinebileceğini ilerisüren tüm Öğretiler’i kapsar. Kimi Din ve Filosofi Tarihçileri Mandeizm, Hermetizm vb. gibi Mistik İnanç ve Öğretileri de Gnostisizm olarak nitelerler ve Örneğin Kabala’yı bir Yahudi Gnostisizm’i,  Batıniliği bir Müslüman Gnostisizm’i sayarlar. Bu Anlayışta, Gnostisizm Deyimi’nin  Herotiklik sayılmasının da Etkisi vardır. Russell’e (ö. 1970) göre  İslam da bir Çeşit Hristiyan Gnostisizm’idir.[1]

Gnostikler Antikite Grek Filosofisi’ni Gizemcilik ve Hristiyanlık’la kaynaştırmaya çalışan Dini-Mistik Düşünürler’dir. 7-8.Saatlerde yaşayan Valentin, Simon, Basilide, Carpocrade, Saturnin, Marcion vb. gibi Düşünürler Mistik-Dini bir Filosofi oluşturdular. Bu Filosofi, Antik Grek Filosofisi’ni ve özellikle Platonculuğu, Pythagorasçılığı, İlkçağ’ın Mistik Dinlerini, Yahudiliği ve Hristiyanlığı Eklektik bir tutumla kaynaştırarak biçimlendi. Temel Düşünceleri, Mutlak Bilgi’nin Anlık Sezişler’le kavranabileceği inancıdır. Türkçe’de Bilinirciler diye anılırlar. Gerçekte Mistik Tarikat Adamlarıdır ve tüm Dinleri Mutlak Bilgi’nin sağlanmasında Yetersiz bulurlar. Onlar için Mutlak Bilgi, Dinsel Bilgiler’in çok üstünde bulunan Kurgusal Bilgiler’dir. Bu yüzden Kilisece Heretik sayılırlar. Çünkü İsa’nın Tanrı’nın Oğlu olduğu, doğduğu ve büyüdüğü, Çarmıha gerildiği vb. Hristiyan Dogmaları’nı kabul etmezler. Onlar için İsa düpedüz bir İnsan’dır. Ne Tanrı ne de Oğlu doğmaz, büyümez, hele Çarmıh’a hiç gerilmez.

                 Bertrand Russell, İsa’yı bir İnsan saydığı için Muhammed a.ı (ö. 632) da Gnostik sayacaktır.

                 Gnostikler, Mistik ve Filosofik Dincilikleri’nin dışında tam bir Anlayış Birliği göstermezler. Örneğin kimi Gnostikler’e göre Çarmıh’a gerilen İsa’nın Hayali’dir, Kimilerine göre de İnsan-İsa’dır. Kimilerine göre Tanrı’nın Oğlu Vaftiz edildiği sırada İnsan İsa’nın Vucuduna girmiş, tam Çarmıh’a girileceği sırada O’ndan ayrılmıştır. İsa’nın ‘Tanrım, beni niçin bıraktın?’ Sözünü de, Hristiyan Düşünürleri’ni bir hayli Güç Durumda bırakarak, bunu kanıtlamak için ilerisürerler.

                 P.L.Couchous gibi Din Tarihçileri’ne göre İlk İncil’i yazan da bir Gnostik olan Sinop’lu Marcion’dur. Bu İncil Marcion İncili Adı’yla anılır ve Markos İncili’nin bundan türediği söylenir.

                 Gnostik Değimi, genellikle MS 1-2. Yy. ların Felsefî Tarikatlarını adlandırır ve Tinsel Gizler Bilimi anlamındaki Gr.gnosis Sözcüğünden türer.

  

 

Markion, Sinop’lu

85-160

 

                 Grek Düşünürü.. [2]

Sinop’lu Bir Hristiyan Piskopoz’un Oğlu’ydu.

                 Gnostizm’e, Hristiyanlığa uygun bir Biçim verdi ve bu anlayış Markionculuk diye anıldı.

                 Lukas İncili’nin Dışındaki bütün Dogmaları reddeder ve biri Antikçağ Grek Demiourgos’u Niteliğinde (Yaratıcı değil, Madde’ye biçim veren, bir çeşit Mimar) olmak üzere 2 Tanrı tasarımladı. İsa’nın Kişiliğinde İnsan olan 2. bir İyi Tanrı’ydı. Markion’a göre bir Kötü Tanrı Tasarımı Şart’tır; çünkü varettiği Dünya’daki Kötülükler’i kestiremediyse Bilgisiz, kestirip de önleyemediyse Kötü’dür. Böyle bir Tanrı ancak Bilgisiz, Beceriksiz ve Kötü olabilir ki O’nu gerçek ve İyi Tanrı’dan ayırmak gerekir. Markion, bu yüzden Eski Ahd’i ve bütün Yahudi Yasaları’nı ve Kitapları’nı yadsıdı.

                 Kilise tarafından Aforoz edildi.

 

 

MARKİONCULUK

 

Hristiyanlarca Sapkınlık sayılan Gnostik-Hristiyan Tarikatı.. Kimi Yazarlar ve Ansiklopediciler’ce Çağdaşı Marcus’culuk ile karıştırılan Markion’culuk, MS 100 lü yıllarda yaşayan Markion’un İzdaşlarının ürünü’dür. Kötülük Sorunu’nun ancak, biri Madde’ye biçim veren İyi olmak üzere iki Tanrı tasarlamakla çözümlenebileceğini tasarlayarak çözmek istedi. Kötü Tanrı, Yahudiler’in Tanrısı’ydı, Dünya’yı o yaratmıştı ve Adem’in Günahı’ndan da O Sorumlu’ydu. Bundan ötürü de bu Günah’ın Sorumluluğunu Bütün İnsanlar’a yüklemeye çalışıyordu. İyi Tanrı’ysa bu gibi Küçüklükler’in dışındadır ve İsa’nın Vucudunda İnsan olmuştur, ne Dünya’nın ne de İnsan’ın Yaratılışı’nda Hiç bir Rolü yoktur. Tersine, Kötü Tanrı’nın Sorumlu saydığı İnsanlar’ı Kurtarma Görevini yüklenmiştir ve buna çalışmaktadır.

                 Hristiyan Teologlar arasında İlk İncil Yazarı’nın Markion olduğunu söyleyenler vardır.[3] Bu İncil, Luka’dan Önceki Evangile Adıyla anılır. Couchoud’a göre bu Evangile, Markion tarafından yazıldığı kesin olan İncil’dir. Elyazması olarak saklanamamıştır ama Tertullianus’un  Suçlamaları arasında o kadar çok Parçası kaydedilmiştir ki hemen Bütününün meydana konabileceği söylenir. Kimi Teologlar’a göre de Markos İncili bu Evangile’den türetilmiştir.

Öğretisi bir çok Yandaşlar buldu ve 900 lü Yıllar’a kadar sürdü.