Melissos
MÖ 400 lü yıllar
Grek Düşünürü.. İthaigenes oğlu
adıyla anılır. Atina’ya karşı girişilen bağımsızlık
savaşında Samos’luların başkomutanıydı. Perikles’in
düşmanıydı.
Elea Okulu’nun son temsilcisi..
Özgün düşünceleri yok.
Parmenides’i tekrarladı.
‘Oluş bir kuruntuysa, evrenin
nasıl yaratıldığını araştırmak boşuna,’ der.
Walter Kranz şöyle der:’Melissos’un
anlattıklarının dayandığı ilk koşul zamanca
sınırlandırılmamış-sonsuz’un aynı zamanda mekanca oluşudur.
Böylelikle gerçek varolan İonia biçiminde bir unsura eşit
kılınıyor. Boş mekan kavramını açıklayışı da ard-zaman için
önemli olmuştur.’
Platon (ö.MÖ 347), O’nu
Parmenides’le eşdeğer sayar.
Aristoteles,
Melissos’a karşı çıkar.
Eserleri:
Varlık adlı eserinin sadece 10
parçasıyla, Simplicus tarafından yapılan bir özeti
günümüze geldi. Bir yapıtı ise yanlış olarak
Aristoteles’e
(ö. MÖ 322) mal edilir.
Günümüze kalan parçalarda şunlar
yazılı: ‘Her zaman vardı varolan ve her zaman da
varkalacaktır. Doğsaydı, doğmadan önce hiçbir şey olması
gerekirdi. Hiçbir şey vardıysa asla hiçbir şeyden hiçbir şey
meydana gelemezdi. Demek ki varolan olmadığına göre vardır ve
vardı ve daima var olacaktır. Başı sonu olmayıp zamanca
sınırsızdır.Olsaydı bir başlangıcı olurdu. Olduğuna göre bir
kez başlamış olmalı, bir de sonu olduğuna göre bir kez sona
ermesi gerekirdi.Başlamadığına ve sona ermediğine göre daima
vardı ve daima olacaktır. Ne başlangıcı vardır, ne de sonu.
Çünkü daima varolması olanaksızdır, büsbütün varolmayanın. Her
zaman varolduğuna göre büyüdükçe de her zaman sınırsız olması
gerekir. Bir tek olmasa bir başkasına karşı sınırlı olması
gerekirdi. Sınırsız olduğundan bir tektir. Çünkü iki olsaydı
sınırsız olamazdı, tersine, birbirlerine karşı ikisinin de
sınırları olurdu. Böylece sonsuz ve sınırsız, bir tek ve
tümüyle hep aynıdır. Ne yokolabilir, ne daha büyük olabilir,
ne biçimini değiştirebilir, ne de ağrı ya da acı duyabilir,
çünkü bunlardan birine uğrasa artık bir tek olamaz, tersine,
önce varolanın yokolması ve varolmayanın meydana gelmesi
zorunludur.’