Orfeus=Orpheus

MÖ 900 lü Yıllar

 

  Orpheus, kimilerince gerçekten yaşamış olduğu sanılan, Masalımsı bir kişiliği olan Grek Saz Ozanı, Mitolojik Şarkıcı’dır. Tam olarak yaşayıp yaşamadığı bilinmiyor. Tennemann (ö.1819) O’nun Homeros’dan önce yaşadığını savunur.

Trakya Asıllı’dır, Grit aracılığı ile Qadim Mısır’dan gelme olduğu da ileri sürülür.[1] Lir adı verilen sazı, gelecekten haber vermeyi ve Büyü’yü O’nun icad ettiğine inanılır. Grek Mitolojisi’nde çok içli bir Öyküsü vardır.  Şarkılarında bütün Doğa’yı etkiler ve büyülermiş.

 Orfeusun adı verilen modern uzay çalışmaları.

 

       Eşi Eurydikhe’ye olan aşkı[2] en içli öyküler’dendir.[3] 

Orphizm adlı MÖ 700 lü yılların ortalarında Grek’de yayılan bir Din’in önemli etkileri biliniyor. Mitolojik Tanrısı Dionysos’tur. [4]  Eros’da   önemli’dir.

Bu yüzden de kendilerinden geçip Çılgınlık Nöbeti geçiren Dionysos’çu Mainas’lar tarafından Orpheus’un parçalanarak öldürüldüğüne inanılır.

Yoksul Köylüler ve acı çeken Köleler O’nu benimsediler.  Grek İdealizmi’nin temelleri bu Din’den doğdu.  Ezilen İnsanlar bir üretim aracı sayılmalarına tepki gösteriyorlardı, Efendilerine ait bulunan Bedenlerinden ayrılarak öbür dünyada mutlu olma ülküsünde rahatladılar.

Maddeci bir telakkiye göre Acı çeken insanlar bu Din’de; çektikleri Acı’yı Ölüm’den sonraki mutlulukları için gerekli sayma, kendilerinin de bir gün mutlu olabileceklerine inanma, dayanışma bilinci edinme, gizemsel törenler sırasında kendilerinden geçerek çektikleri acıları ve yoksulluğu unutma yoluyla dünyadaki  hayatlarında en büyük teselli buldular. Özellikle Köleler, Ruhlarının, Efendilerine ait bulunan ve bu yüzden bir ömür boyu acı çeken bu bedenlerinden çıkıp rahat edeceği ve özgürleşeceği anı sabırsızlıkla beklemişlerdir. Orfizm, Aristokrasi’nin dünya görüşünü temsil eden mitolojiye karşı, Köylülerin ve Köleler’in dünya anlayışını temsil etmektedir, denir.

Bundan ötürüdür ki Orfik Din’in Mitoloji’yle taban tabana karşıtlaşan  Ögeleri  vardır. Örneğin Mitoloji’ye göre Ölüm’den sonraki Hayat, dünyadaki Hayatın bir süregelişidir. Orfizmdeyse Dünya’da Çile çekilir ve ancak   Ölüm’den sonra mutlu bir  Hayat’a erişilir. Mitoloji’de ölümden sonraki hayat bedenlidir, Orfizim’deyse Beden dünyada kalır ve sadece Ruh öbür Dünya’da yaşamayı sürdürür. Mitoloji’de güçsüzlükten güçlülüğe doğru ve en üste en güçlülerin bulunduğu bir sıra düzeni vardır, Orfizim’deyse tüm Dinliler birbirlerine eşittir. Orfik Din’de, Ruh’un öbür Dünya’dan düşerek Bedendeki varlığı meydana getirmesi gibi temel dini ögeler de bulunmaktadır.

Evren Birliğini, Evren’deki bütün  varlıklar’ın birbirleriyle olan yakınlıklarını ve bu Varlıkların birbirlerine dayanmaları gerektiğini öğretir. Orphizm, Ruh’un göçtüğüne, Beden’den ayrılan bir Ruh’un yeniden İnsan ya da Hayvan bedenlerinden birine girdiğine inanır. Orphikler, bu yüzden et yemezler, Ruhlarını ileride süreceği, Göksel Hayat’a alıştırmak için her türlü Beden Mutlulukları’ndan uzak yaşarlar.

Orfizm, Gizler[5]  temeli üzerine kurulmuş bir Din’dir.  Tanrılar’la ilişki kurduklarına inanılan Orfik Rahipler, büyüsel Gizli Yöntemler’le İnsanları Mutluluğa ulaştırırlar. Ruh Ölümsüz’dür ve Beden’den Beden’e göçer, Mutluluğa ancak Öte Dünya’da ulaşılır. Ruh’un kurtuluşu, Beden’den ayrılmasıyla gerçekleşir. Orfizm’in (MÖ 700 lerde oluşur ) başlıca ögelerinden biri olan Çilecilik, maddeci değerlendirmede geniş halk yığınları’nın ekonomik ve toplumsal koşullar yüzünden çekmekte oldukları Çile’yi kurumlaştırır. Kendinden geçme, Coşku ve sonunda Tanrı Dionysos’la Birleşme, Orfik Gizemsel Törenler’in amacıdır. 

Konuyu araştıran bir uzmana göre ‘Orfikler, Dinsel Törenlerinde, reforma ulaşamamış Dionysos Tapıcıları’ndan daha ağır başlı değillerdir’. Dünyada yaşamak Acı çekmektir, Kurtuluş Ölüm’dür. Orfizm Geniş Halk Yığınları’nın dinidir. Vahdedi-Vucut anlayışını ileri sürer. Evrendeki bütün varlıkların birbirlerine yakınlıkları ve birbirlerine dayanmaları gerektiğini öğretir.

Hikmet Çizgisi’nde, Guénon'unda altını çizdiği gibi , "Pythagorascı Gelenek, eski Orfik Gelenek’in yeni bir biçimde onarılmasıydı. ‘’ [6]

Orfik Din’in Filosofi açısından önemi,  Antikçağ Grek İdealizmi’nin çok etkili bir başlatıcısı oluşur.   Orpheus gibi Mısır’da bulunmuş olan Pythagoras (MÖ 539-469)  ve Parmenides (MÖ 539-469 )ile başlayan İdealizm ve Metafizik, geniş çapta Orfik dinsel-gizemsel etkisine dayanır.  Grek İdealizmi’nin Babası Platon’u (ö. MÖ 347) da oluşturan bu etkidir. Öğreti Platon Öğretileri’nden geçerek bir çok akımı etkimiştir.

 

       Bibliyografya:

         -*R. Guénon ,Nefsini Bil [7]

 

[1]            Çağının Mısır’ı ile Mısırlı Hermes arasında 2000 yıldan fazla bir zaman vardır. Musa Peygamber’in Mısır’ı terketmesinin üzerinden de  en az 3 asrın geçtiği düşünülebilir.

[2]            Karısı Euridike’nin ölümüne dayanamamış, Hades’e (Ölüler ülkesi) ne gidip O’nu geri vermelerini istemiş. Acıyıp vermişler ama O’nunla birlikte yeryüzüne çıkıncaya kadar arkasına dönüp Euridike’ye bakmama koşulunu yerine getirmemiş. Dayanamayıp bakmış, böyleliklede sevgilisini kesin olarak yitirmiş.

[3]            Fransız oyun yazarı Jean Anouilh Euridice adlı oyununda bunu işler.

[4]           Tanrı Dionysos, Yeraltı Dünyası Tanrısı Persephone'la Zeus'un oğlu’dur. Bitkileri besler, meyveleri oldurur, insanlar’ı Sarhoş eder, coşturur, eğitir. Üzüm yetiştirmesini, Tarla bakımını öğretir.

[5]             Fr.Mysteres

[6]            /Nefsini Bil,  s. 23, (ç. M. Tahralı) Akademi Dergisi

[7]            /Ç. M. Tahralı, Akademi Dergisi, s. 23-24,