Philon, İskenderiye’li

MÖ 25-MS  54

 

 (Pavlusculuk, Kabala, Ariusculuk, Yeni Platonculuk,

 

 

İSA MESİH’DEN SONRA YAHUDİLER

 

MÖ 0100 lü yıllar Aristobulos, İskenderiye’li     Yahudi   Bak:İsrail’e Üflenen Ruh
MÖ 0025-MS 0054[1] Philon, İskenderiye’li  Yahudi Bak:İsrail’e Üflenen Ruh
MÖ 00??-MS 00?? Zekeriya, Kudüs   Yahudi Bak:İsrail’e Üflenen Ruh
MÖ 0004-MS 0025 Yahya, Kudüs    Yahudi Bak:İsrail’e Üflenen Ruh
0000-0026  Nasıralı İsa    Yahudi Bak:İsrail’e Üflenen Ruh
00??-0064   Petrus   Yahudi Bak:İsrail’e Üflenen Ruh
0001-0067      Paulus=Pavlus Yahudi Bak:İsrail’e Üflenen Ruh
0037-0105       Yosefus    Yahudi Bak:İsrail’e Üflenen Ruh
0100 lü yıllar   Cerdon  Yahudi Bak:İsrail’e Üflenen Ruh
00??-0138    Rabbi Akiba   Yahudi Bak:İsrail’e Üflenen Ruh

               

        

 

             Yahudi Düşünürü..

                 İsa’dan önce İskenderiye’de doğdu, İsa’dan sonra İskenderiye’de öldü. Yahudi Tarihçi İosephos (ü.1.yy) Philon’un  Soylu bir Aile’den geldiğini yazar. İskenderiyeli diğer Yahudiler gibi Philon’da bir Grek Gymnasion’unda Öğretim görmüş olabilir. Tümünü Grekçe Kaleme aldığı Eserler’inde  çok Sayıda Grek Yazarı’ndan, özellikle Oyun ve Destan Şairleri’nden Söz eder.Grek Retorik Okulları’nın Teknikleri’ni kullanır. Gymnasion’ları över.

           Yahudi Kültürü’yle Grek Kültürü’nü kaynaştırarak Mistik bir Öğreti geliştirdi. Helenistik Yahudiliğin en Önemli Temsilcisi sayılır. Tarihçiler Onu İbrani Vahyi ile Grek Filosofisi arasında Sentez arayan ilk İsim olarak anıyorlar.

                  39-40 Yılları’nda İskenderiye’de Yahudiler’e karşı düzenlenen bir Soykırım’dan sonra, Ptolemaios Dönemi’nde Güvence altına alınan ve İmp. Augustus’un onayladığı Yahudi Hakları’nı Geri vermesini istemek için İmparator Caligula’ya giden bir Heyet’e Başkanlık etti.

                 Filosofik Görüşleri Özellikle Platon, Aristoteles, Yeni-Pythagorasçılar, Kynikler ve Stoacılar’ın Etkisi altında gelişti.

Platon’u (ö.MÖ 347) bir Çeşit Tanrı sayardı. Bu yüzden kendisine Philo Iudaeus [2] da denir. Bütün Dünya’nın bir Gün gelip Yahudi olacağına inanırdı. Temel Filosofik Yaklaşımı Platon’a yakındır. Ama Kozmoloji ve Etik gibi Konular’da Aristoteles’ten yararlanır. Diğer yandan Yeni-Pythagorasçılar’dan , Sayılar’ın Mistik Anlamı ve Ölümsüzlüğe Hazırlık olarak disiplinli bir Hayat sürdürmekle ilgili Görüşleri alır. Görüşlerini Açıklama’da Kynikler’in Eleştiri Yöntemi’nden yararlanır. Başka Okullar’a Oranla Stoacılar’ın Terminolojisi’ni daha sık kullanmakla beraber onları eleştirir.

O Dönem’de Geçerli olan Grek Filosofisi’nin Doğa’nın Değişmez Yasaları’na Bağımlı Evrensel Kayra Anlayışı’na karşı, Doğa Yasaları’nı Geçersiz kılabilen Bireysel Kayra Anlayışı’nı savundu. Platonculuğun Madde’nin Qıdem’i  Kuramı’nı reddetmedi. Ama bu Madde’nin’de Yaratılmış olduğunu ileri sürdü. Yahudi Teolojisi ile İdeaları uzlaştırdı. İdealar’ın Tanrı’nın Ezeli ve Ebedi Düşünceleri olduğunu, Tanrı’nın bunları Dünya’yı yaratmadan önce Gerçek Varlıklar olarak yarattığını öne sürdü.

Philon’un Kozmos’u, İkinci bir Tanrı olarak tanımladığı Logos’un yönettiği Büyük bir Varlık Zinciri olarak görüyordu. Platon’dan Farklı olarak Logos Terimi’ni İdealar’ın İdeası ve bir Bütün olarak İdealar Anlamında kullandı. Düşünülür Dünya’nın Logos’un Sınırları içinde yer aldığını İleri sürdü. Logos’u Tanrı’nın İlk Oğlu ve Tanrı’nın İmgesi olarak adlandıracak Pavlusculuk’a Öncülük etmiş oldu. Mistik Tanrı Aşkı’nı vurguladı. Bazı Araştırmacılar’a göre, yalnızca Dönemin Yaygın Söylemi’nin Parçası olduğu için Pagan Dinleri’nin ve Gizem Kültleri’nin Terminolojisi’ni örneğin Enthousiasmos (Tanrı’yı kendi içinde taşımak) Terimini kullandı. Belki de Yahudiliği Mistik bir Biçimde sunarak, Diaspora Dönemi’nde Yahudiliği’n Gizem Dinleri’yle Rekabet Edebilmesini sağlamaya çalıştı. Tora’yı Söz’üne Uygun Biçimde yorumlamaya Özen göstermesi, Aşırı Allegorileri reddetmesi, Dine yeni girenler için uygulanan Özel Ayinler’den Söz etmemesi Belirli bir Gizem Kültü’ne Bağlı olduğu Yolunda hiçbir Kanıt’ın olmaması, Philon’un Özünde Yahudiliğin Ana Akımı içinde yer Adlığının Göstergesi sayılır. Ama Beden-Ruh Dualizmi, Tanrı ile Dünya Çelişkisi’ni ve Tanrı’nın Dolaysız bir Deneyim’le tanınmasını vurgulayarak MÖ 100 lerde Önem kazanan Dualist Din Gnostizmi’nin de Habercisi oldu.

Etik Kuramı’nda o Güne değin Grek Filosofi Yazımı’nda Sözü edilen iki Erdem’i, İmam ve İnsanca Davranışı vurguladı. Ama Ona göre Mutlak Mutluluk İnsanlar’ın kendi Çabaları’yla değil, ancak Tanrı’nın Kayrası ile Elde edilebilirdi.

Politika Kuramı’nda ise en İyi Yönetim Biçimi’nin Demokrasi olduğuna birçok yerde Temas etti. Ama onun için Demokrasi Özel bir Yönetim Biçimi değil, tüm İnsanlar’ın Yasa Önünde Eşit olduğu her Yönetim Biçimi’nin Gereğiydi. Dolayısıyla tüm Yönetim Biçimlerinin en iyi Ögelerini birleştiren Yahudi Yasaları Temel Amaç olmalıydı. Tarih’in Gai Hedefi’de  Bütün Dünya’nın Demokratik Yapı’da bir Devlet Durumu’na gelmesiydi.

Philon, Filosofi Tarihi’nde çok Önemli bir Düşünür sayılır, ‘Kendisinden sonra gelen Düşünürler’in Yağma ettikleri bir Hazine’ olarak nitelenir.

                 Bu Önem’e örnek olarak Numenius’un (MS 100 lü yıllar) şu Sözü gösterilebilir:’ Gerçek Platonculuğu, Platon’dan değil, Philon’dan öğrendim.’ İskenderiye’nin Ünlü Gnostik Öğretisi, Yeni-Platonculuk, İskenderiye Kilise Pederleri Felsefesi Philon’da temellenir.

 

                 Eserleri:

                 Philon’un Bütün Eserleri Çeşitli Diller’de 2-6 Cilt olarak yayınlandı.

                 Bunların en Önemlisi Kohn ve Vendlaud’un [3] Baskılarıdır. 

Çok Kitap yazdı ve Büyük bir Bölümü Günümüze kaldı.

                 İlk kez Tubner (1500 lü yıllar) İbranice, Grekçe ve Latince olan bu Parçaları yayınladı. Philon’a göre Felsefe, ilahi bir bilgi’dir.

                 Eserler’inde Mistik, Ansiklopedik bir Kafa’yla karşılaşılır. Antikçağ ve hatta çok eski Doğu Kültürleri’ne ait Önemli Bilgiler çıkarılır.

                 Eserleri, kendini tam Anlamıyla Dindar bir Yahudi saydığını gösteren İpuçları içerir. Ortaçağ’dan Önce Yahudi Hukuku’nun Talmud dışında en Geniş Derlemesi sayılan Philon’un Eserleri Halala be İbadet Alanı’nda Filistin ve Diapora İlişkileri’ni aydınlatmak bakımından Özel Önem taşır. Hukuk Alanı’nda Filistin’de Yürürlük’te olan Yaklaşım’ı Genel olarak paylaşır, ama Bazı Ayrıntılar’da ondan ayrılır ve genellikle Grek ve Roma Hukuku’na dayanır.

                 Philon’un Özgün Eserleri 3 Grup’ta toplanır:

                 1.Tora’nın, Özellikle Tekvin’in Belirli bazı Ayetleri’ni ya da konularını Temel alan Deneme ve Vaazları’nın 25’i Bugüne gelebildi.

                 2.Filosofik ve Dini Denemeleri İnsan’ın Özgürlüğü, Dünya’nın Yaratılmamışlığı ve Yokedilemezliği, Tanrı’nın Dünya’yla İlişkisi, Hayvanlar’ın Ruhları gibi Konuları işler. Bazılarının sadece Ermenice Çevirileri Bugüne gelebildi.

                 3.Dönemi’nin Güncel Sorunlarını Konu alan Demeleri arasında Therapeutae Mezhebi’yle ilgili bir Övgü, İosephos’un Pros Apiona (Apion’a Karşı) adlı Eserine benzer bir Yahudilik Savunusu, Roma’nın Mısır Valisi Aulus Avillius Flaccus’un İskenderiyye Yahudileri’ne karşı işlediği suçlarla ilgili bir Yazı ile Caligula’ya Elçilik Deneyimi’ni aktardığı bir Metin sayılabilir.

 

 


[1]        Anabritannica, c.17 s.586 (d.MÖ 15-10, öl.MS 45-50)

[2]        Lat. Yahudi Platon’u

[3]        1896-1907