PATRİSTİK FELSEFE

YENİ-PLATONCULUK

RUMİ KRONOLOJİ

HELENİSTİK ÇAĞ

 

 

İsa Mesih’den Sonra Greko-Romen Düşünce

 

                 İsa Peygamber Miladı Yahudi Tarihi’nde, Batı Tarihi’nde hem de Genel Dünya Tarihi’nde Önemli bir Dönemeç’tir. Bu üç Önemli Dönemeci üç ayrı Biyografi Serisi içinde ele alacağız:

 

                 a)İsrail’e Üflenen Ruh,

                 b)Müjde’nin Latin Yankısı

                 c)Medine’ye Doğru Dünya’nın İstikameti (Doğu -Mazdek, Mani- ve Ümmül-Qura)

 

I

İsrail’e Üflenen Ruh

 

 

 

                 Yahudi Düşünürü..

Yahudi Teolojisi’yle Grek Filosofisi’ni Uyuşturma’ya çalıştı. Çağının Greklerine Tevrat’ı öğrettiği ve tüm Bilgeliğin Yahudi Kaynaklarından doğduğunu ispatlamaya çalıştı.

                 Düşüncelerinde Pythagoras-Platon-Aristoteles Karması Etkiler vardır.

 

 

 

                 Mısır’lı Düşünür.. Ünlü Gnostikler’den.

                 Dünya’daki Kötülüğün Nedenini araştırdı. Hristiyanlık ile savaştı. Efesos’ta Saint-Johannes’le karşılaştığı söylenir. Johannes O’nu görünce Öğrencilerine: ‘Bina yıkılıp altında kalmadan hemen buradan çıkın’ diye bağırmış. Pavlus de Ünlü Mektuplar’ında O’nu kötüler.

                 Öteki Gnostikler gibi, Hristiyanlığın Dinsel Yoğunlaşmaya yol açan İlk Yıllarında Usculuğu temsil eder. İsa’nın Tanrı’nın değil, Meryem’le Marangoz Yusuf’un Oğlu olduğunu ileri sürdü.

 

 

                  Grek Düşünürü..

                 Platoncu’dur. İskenderiye Okulu’nda yetişti, Platon’la (ö.MÖ.347) Aristoteles’i Doğu Düşünceleri’yle bağdaştırmaya çalıştı.

 

 

 Yahudi Tarihçisi.

                 Eserinde İngiltere Manchester Üniversitesi’nin Kutsal Kitap İnceleme ve Yorumu Kürsüsü Prof. Bruce, F.F., nin nakline göre İsa Peygamber hakkında şu bilgi yer alır:

                 ‘Bu zamanlarda İsa adlı bir Adam vardı, eğer O’na adam demek doğruysa.. Çünkü O, şaşılacak İşler yapan bir kişi olup, Gerçeği Sevinçle kabul edenlerin Öğretici’siydi. Yahudileri’n ve Paganlar’ın birçoğunu kendi tarafına çekti. O’nun Mesih olduğuna inanılıyordu. Pilatus da, aramızdaki İleri Gelenler’in önerisine uyarak, O’nu Çarmıha gerilmek üzere Mahkum edince, daha önceden O’nu sevenler Kendisini terketmediler. Çünkü O, Çarmıha gerilmesinden sonra 3.Gün’de tekrar onlara Diri olarak göründü; nitekim Allah’ın diğer Peygamberleri de O’nunla ilgili Onbinlerce başka şaşılacak şeyleri önceden haber vermişlerdi. Adları İsa Mesih’ten alınan Mesihciler (Hristiyanlar) Nesli de bugün bile tükenmiş değildir.’

                 Yine Talmud’da İsa’dan ‘İsrail’de bir Günahkar’dı, Bilgeler’in Sözlerini hor gördü, Halk’ı baştan çıkardı ve Sihirbazlık etti.’ şeklinde yer alacaktır. Talmud’a göre ‘İsa, ne Musa’nın Yasası’ndan bir şey kaldırmak için ne de ona bir şey eklemek için geldiğini söyledi. Fısıh Bayramı Arefesinde asıldı.’

 

                 Bibliyografya:

                 -*Bruce, F.F., D.D., F.B.A.. ,İncil Nasıl  Yazıldı[1]

 

 

Plutarkhos, Kaironeia

50-125

                  Grek Düşünürü. [2]

Filosofi Tarihi’nde Atina’lı Adaşından ayırmak için Kaironeia’lı olarak anılır.

                 Biyografi Yazarı olarak Antikçağ’ın en Sağlam Kaynakları’ndan biridir.

                

                 Eserleri:

                 -Bioi Paralleloi (Yaşamlar ), Bu Eseriye ünlü. Biyografileri bir Grekli’yle bir Romalı’yı karşılaştırarak yazmıştır. Bu nedenle de Eserler Paralel olarak nitelenir. ‘Çok Başarılı ve Tatlı bir Anlatımı var ‘ denir.

                 -Bütün Eserleri (Opera Omnia) Grekçe ve Latince olarak Reisle tarafından yayınlandı. [3] Filosofi Tarihi açısından da değerli bir Kaynak olan Eserleri hemen her Dil’e çevrilmiştir. [4]

                 -İdealist yapıda olan Ethika ile ilgili Eserleri de bir Ahlak Tarihi Niteliğindedir.

 

                 Bibliyografya:

                      -Die Quellen Plutarchs in den Biographien der Römer, Peter, [5]

                      -Leben, Schriften und Philosophie der Plutarch, Volkmann, [6]

                      -Plutarch und die Griechische Biographie, Uxkull, [7]

                      -Plutarch, Hirzel, [8]

                      -Plutarkhos, Ziegler, [9]

                      -Zur Relativen Chronologie der Parallelbiographien Plutarch, Stoltz, [10]

 

Cerdon

8.Saat

                 Yahudi Düşünürü..

 Ünlü Gnostikler’dendi. Suriye’de doğdu. Roma’da yaşadı. Hristiyan oldu ve Papazlık ederken gizlice Hristiyanlığa aykırı Öğretisini yaydı. Sonunda Hristiyanlık’tan kovuldu.

                 İyilik ve Kötülük olmak üzere iki İlke önerdi ve Dünya’nın Kötülük İlkesi’nce yaratıldığını ileri sürdü. Marcion’u yetiştirdi.

  

   

 

Nag Hammadi Kütüphanesi

ve 27 Pavloscu Kanon

 

                 Matta 60, Markus 58, Lukas 61, Yuhanna İncili ise 90 Yılları’nda yazıldı.

                 27 Kitab’ın İsa’nın Dili olan Aramice değil de Grekçe Yazılmasının 2.Sebebi vardır.

1.Alexandros’un Fetihlerinden beri (MÖ 336-323) Filistin, Helenistik Dünya’nın bir parçası olmuştu. Anadili Aramice olan Filistinliler bile, o zamandan sonraki Kuşaklar’da Helenistik Kültür’ün birçoğunu benimsemişlerdi. Din ya da Yurtseverlik nedeniyle birçok kişi Grekçe konuşmamayı tercih ettiyse de, o Dili iyi anlayabilirlerdi. Filistinli Yahudiler’in çoğu herhalde İbranice’de anlarlardı; ancak Kutsal bir Dil sayıldığından, Ev’den veya Çarşı’dan daha çok Sinagog’da kullanılırdı. Yuhanna 19/19-20 de geçen İbranice ile Aramice kastedilir: Burada İsa’nın Çarmıh’ta başı üzerinde asılan Suç Yaftası’nda ‘Yahudilerin Kralı’ sözünün İbranice, Latince ve Grekçe yazıldığı anlatılır. (s.19)

2.Yeni Ahid’in ayrı ayrı kısımlarının hepsi MS 100 lü yıllara kadar Grekçe yazılmıştı. Bu Kısımlar’ın bazılarını Derleme Süreci, 7.Saat’in sonuna doğru başladı ve 100 lü Yıllar’da devam etti. 100 lü Yıllar’ın başında 2 önemli Derleme yapıldı:

1. 4 İncil Derlemesi,

2.Pavlus’un Mektupları’nın Derlemesi.

Bu 2 Derleme arasındaki Bağlantı’yı sağlayan ve onları tek bir Derleme oluşturmak üzere bir araya getiren de Rasullerin İşleri Kitabı oldu. Bu Yazı, İnciller’de Sözü edilen Olaylar hakkındaki anlatımın sadece devamı değildir, aynı zamanda Pavlus’un ilk Mektuplarını anlama imkanı sunmaktadır. (s.22)

 

                 Kıptıler’in bu Kütüphanesi 1954 de Yukarı Mısır’da aynı Ad’la anılan yer’de bulundu.

                 Kütüphane’de  100 lü Yıllar’ın ortalarında Grekçe Yazılı olan Mesihci Kitaplar’dan birkaçının Kıptice Çevirileri vardı. O Kitapların bazıları Valentinusçular Tarikatı’nın Ğyelerince yazılmıştı. Genel Hristiyanlıkça dışlanan bu Tarikatı’nda aynı Yeni Ahid Metnini kullandıkları anlaşıldı. (s.23)

                 170 Yılı’na ait olan Muratoni Kanon’u bugünkü 5 Kitap dışında kalan Yeni Ahid Kitaplarının Listesini vermektedir. Bazı yerleri çürümüş olan Muratori Kanon’unun belki diğer Kitaplarırıda kapsadığı sanılır. (s.27).

 

Bibliyografya:

                 -*Bruce, F.F., D.D., F.B.A.. ,İncil Nasıl  Yazıldı[11]

 

 

Antonios Polemon

88-144

                  Grek Düşünürü..Sofist.

                 İmparator Hadrianus’un Gözdesi’ydi. Hitabet Okulu açtı. Okulu kadar Gösterişli bir Hayat sürmekle ünlüdür. Halkı aşağı görür ve kendisini İmparatorlar ile Eşit sayardı.

                 Fizyognomi Kitabı O’na maledildi. Bu Eser’de Hadrianus ve Çağı üstüne önemli Bilgiler varmış.

 

 

Aleksandros, Ege’li

7.Saat      

                  Grek Düşünürü..

Aristotelesci. Alexander Aegeus, Neron’a Öğretmenlik etti. Adı, ünlü Kategoriler’i Onaranlar arasında sayılır.

 

 

Ammonius, İskenderiye’li

7.Saat      

                  Grek Düşünürü.

Aristotelesci ve Septik..

                 Ünlü Plutarkhos’un Öğretmeni. Atina’da Filosofi okuttu. Platon’la (MÖ.347)  Aristoteles’i (ö.MÖ 322) uzlaştırmaya çalıştı.

                 Hayatı üstüne Öğrencisi Plutarkhos’un yazdıklarından başka Bilgi yok. Çağında sevildiği-sayıldığı anlaşılıyor.

 

                 Eseri:

                 -Mısırlılar ve Kurbanlar , O’nun olduğu sanılıyan bu Eser çok sonraları bulundu.

 

 

Apollonios,İskenderiyeli

7.Saat      

                  Grek Düşünürü..

İskenderiye’li.. Sofist, Hatip. Gramer Bilgini.

                 Roma’da Dersler verdi.

 

 

Apollonios,Tianalı

7.Saat      

                  Grek Düşünürü.. Tiana’lı.

                 Karışık ama ilginç bir kişiliği var.

                 Pythagorasçılığın, Peygamber  Çizgisine yüceltilen ve birkaç yüzyıl boyunca bir Tanrı gibi kutsanan, son Düşünürleri’nden. Kendisine ‘Yere inmiş Tanrı’ denilmiştir.

                 Pythagorasçılığın Mistik Büyüsüne, O’nu daha da masallaştıran, Yenilikler kattı.

                 Kan görmeyi sevmezdi, bu yüzden Kurban Geleneği’ni yasakladı. ‘Tanrı’nın hiçbir şeye İhtiyacı yoktur, Tanrı’yla İnsan arasına giren ne varsa tümüyle Kirli Şeyler’dir’ der.

                 Paganizm’e Ruhsal bir Anlam kazandırmaya çalıştı. Buna karşın bir hayli Maddeci Düşünceler de ileri sürdü. Örneğin: Hayat ve  Ölüm’ün, Madde’nin Biçim değiştirmesinden ibaret  bulunduğunu ileri sürerek, Madde yoğunlaşır Hayat olur, seyrekleşir Ölüm olur, diye düşünmektedir.

 

                 Eserleri:

                 Eserlerinin Toplubasımı Latince olarak Venedik, Kolonya, Paris’te bir çok kez yayımlandı. Fransızca çevirisi Blaise de Vigenere yaptı.[12]

                 -Kurbanlar Üstüne,

                      -Yıldızlar Aracılığıyla Geleceği  Bilmek Üzerine,

                      -Vasiyet,

                      -Pythagorasın Hayatı,

                      -Apologogiae,

                      -Mektuplar,

 

 

Attalus

7.Saat

                  Grek Düşünürü..

Stoacı.  Roma’lı düşünür Seneca’nın Çğretmeni. Seneca tarafından övülür.

 

 

Basileides

7.Saat

                  Grek Düşünürü..

Stoacı. Hayatı üstüne başka Bilgi yok.

 

 

İambulos

7.Saat      

                  Grek Düşünürü..

                 Düşünür olmaktan çok Tüccar’dı. Sicilya’lı Diodoros, Tropikal bir Ada’da Eşitlikçi bir Toplum kuran Heliopoliten’lerin Ülkesini anlatan bir Öyküsü olduğunu söyler.

                 Sözde bu Ada’ya (Platon’un Atlantis’ine benzetilen bu Tropikal Ada’nın adı Fortün olarak gösteriliyor ) gitmiş. İambulos; Morus, Campanella, Cabet vb. gibi birçok Ütopist Toplumcular’ın  ilkidir.

                 Diodoros’un bildirdiğine göre İambulos’un bu Eseri bir çok Köle Ayaklanmasına (Örneğin, Suriye’de Eunus, Asya’da Aristonikhos Önderliğindeki Ayaklanmalar) Esin kaynağı olmuş, Platon’un Ütopik Devlet’i de az çok bu Niteliği taşır, ama  İnsanlar’ın Eşitliğinden çok, Sağlam bir Devlet kurma amacını güder. Bu nedenle İambulos Eşitlikçi Toplumcular’ın ilki sayılır.

 

 

Menephylus=Menefillüs

7.Saat

                  Grek Düşünürü..

Atina’da Aristotelesci Okul’un Başkanları’ndandı. Kendinden sadece Plutarkhos bahseder. Hakkında başkaca Bilgi yok.

 

 

Moderatus

7.Saat      

                  Grek Düşünürü..

Roma’da yaşamış bir Yeni-Pythagorascı..

                 Porphyrios Pythadoras’ın Hayatı adlı Eserinde O’ndan söz eder. Platon’la (ö. MÖ 347) Aristoteles’i (ö. MS 322) bile Pythagorascı sayar. Matematiğe dayanan Mistikliğiyle O’nu İskenderiye Okulu’nun Öncüsü sayanlar vardır.

                 Vacherot ve Ravaison gibi Fransız Metafizikçiler O’nu överler.

 

 

Potamon

7.Saat      

                  Grek Düşünürü..

İskenderiye’li..  Diogenes Laertius’un (ö.220) anlattığına göre, seçmeci bir Okul kurdu. Stoa, Aristoteles (ö. MÖ 322) ve Epikuros Öğretilerini kaynaştırmaya çalıştı.

 

Sotion, Küçük

7.Saat      

                  Grek Düşünürü.. İskenderiye’lidir.

                 Yeni-Pythagorasçı. Roma’da Dersler verdi. Stoacı  Seneca O’nun Öğrencisiydi.

                 Etyemezlik, Ruhgöçü ve başkaları gibi Mistik Pythagorasçılığı yaymaya çalıştı.

                 Seneca Mektuplar’ında O’nu över.

 

                 Eserleri

                 -Öfke Üstüne ,  Seneca sözünü  eder.

 

 

Thrasyllos

7.Saat      

                  Grek Düşünürü..

Yeni-Pythagorasçılar’dandır.  Diogenes Laertios (ö.220) , O’nu övüyor ve önemli bir Filosofi Tarihçisi olduğunu söylüyor.

                 Özellikle Platon ve Demokritos için birçok Bilgileri O aktardı. Plotinos da O’nun Eserlerine Saygı gösterdi. Bu Eserlerin tümü kayıp.

 

 

Agrippa

100 lü yıllar

                  Grek Düşünürü..

Yeni-Septisizm adıyla anılan Aenesidemus Okulu’nun önemli Düşünürlerinden. Aenesidemus’un  Troposlar ını 10 dan 5 e indirdi.[13] Bu Tropos’larla Metafizik bir Sorunu Çözmenin imkansızlığını tanıtladı.

                 Filosofi Tarihçisi Brochard, O’nun Yeni-Septisizm’in Kuruluşunda Aenesidemus ’tan çok önemli olduğunu savunur.

                 Agrippa, Akademi sonrası Septisizm’i, Akademi Etkilerinden kurtararak Eski Pyrrhonculuğun yalın Kurallarına çekti.[14]

 

                 Bibliyografya:

                 -Der Skeptizismus, Richter, [15]

                      -Die Geschichte der griechischen Skeptisizmus, A.Godecemeyer, [16]

                      -Felsefe Tarihi, Macit Gökberk,[17]

 

 

Menodotos

100 lü yıllar

                 Grek Düşünürü..

Deneyci Hekimler Okulu’nun Başkanı’ydı. Ünlü  Septik Knosos’lu Ainesidemos’un İzleyicilerindendir. Ainesidemos’un açtığı Septisizm Çığrına Yeni-Septisizm denildiği gibi, Akademi sonrası Septisizm’i ve Yeni-Pyrrhonculuk Adları da verilmiştir.

                 Menodotos, Agrippa ve Sekstos Empeirikos’la birlikte, bu Çığırın 3 büyük Adından biridir.

                 Metafiziğe karşı çıktı, Filosofi düşüncesiyle Bilimselliği sokmaya çalıştı.

                 Ainesidemos’un Ünlü Tropos’larını ikiye indirdi. Çok ilginç Düşüneler ileri sürdü.

                 Deneycilik alanında Bacon’un Öncüsü sayılır.

                 Hekimliğin ünlü ‘Hastalık yok, Hastalar vardır’ sözünü benzer şekilde söylemiştir. Çünkü her Hastalığın, her Hasta’da başka türlü belirdiğini ve aynı ilac’ın başka hastalar’da Değişik Etkiler gösterdiğini bilimsel olarak ilk gözlemlemiş Kişi’dir. Hekimliğin Tarihsel Sürecin Deney ve Gözlem birikimleriyle ilerleyebileceğini söyledi.

 

Aristides

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

                 Hristiyan oldu ve bu Dini öven bir Eser yazarak İmparator Adrianus’a sundu.

 

Albinus

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Platoncu. Platon (ö. MÖ 347) Bilgisi alanında, önceleri Alcinous’un sanılan Önemli bir Eserin Albinus’un olduğu anlaşıldı. Bu Eser’de Mantık, Fizik,  Ahlak Alanlarında da Düşünceleri vardır.

 

                 Eserleri:

                 -Platon Doğmalarına Giriş.[18],Tek Eseri

 

 

Adrastos, Aphrodisias’lı

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Güvenilir Aristotelescilik Yorumlarıyla Ünlü’dür. Bugün kayıp olan bu Yorumların 6 Cilt tuttuğu ve çağında çok beğenildiği söylenir.

 

 

Aspasia

100 lü yıllar

 

                 Grekli Kadın Düşünür..

Aristotelesci..  Platon (ö. MÖ 347) ve Aristoteles’in (ö. MÖ 322) birçok Eserlerini yorumladı ve bunlardan birkaç Parça günümüze kaldı. Bu Yorumlar’a önem verilmektedir.

 

 

Athenagoras

100 lü yıllar

                 Grek Düşünürü..

Platoncu’ydu. Hristiyan oldu ve Hristiyanlığı Romalılar’a karşı savundu.

 

                 Başlıca Eserleri:

                 -Peri anastaseos mekron,

                 -Presbeia peri Khristianon,

 

 

Attikhos

100 lü yıllar

                  Grek Düşünürü..

Stoacı.. Aristotelescilikle ve İskenderiye Okulu’nun Seçmeciliğiyle savaştı. Seçmeciliğin Platon’u (ö.MÖ 347) yapma olarak ve sadece yeni bir şey ortaya atmak için değiştirdiğini ileri sürdü.

Buna karşın Plotinos O’ndan Saygı’yla söz eder. Eusebios da O’nu över.

 

 

Aristeides, Balıkesir’li

100 lü yıllar

                 Grek Düşünürü..

Tanrılar’la konuştuğunu söyleyen bir Hatip.

 

 

Basileides

100 lü yıllar

                 Hristiyan Düşünürü..

Hristiyanlığı Stoacılık ve Aristotelescilikle bağdaştırmaya çalıştı.

                 Tanrı’nın bilinebileceğini, İnsan’ın Kurtuluşunun da Tanrı’yı tanımasıyla gerçekleşeceğini savundu.

                 İskenderiye’de Dersler verdi.

 

                 Eserleri:

                 -Origenes, O’nun da bir İncil yazdığını söyler.

                 -Eusebios 24 Kitaplık Yorumlamalar adlı Eseri olduğunu söyler.

 

 

Aspasios, Byblos’lu

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Sofist’ti,  Retorikçi’ydi. Latinler Aspasius olarak yazarlar.

                 Roma’da Retorik Dersleri verdi, İmparator’a Katiplik etti.

                 Bu adı taşıyan MS III.yy.da yaşayan Retorikçi’yle karıştırmamalı.

 

                 Eserleri:

                 -Retorik üstüne bir kaç eseri var.

 

 

Oinomaos, Gadera’lı

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Kinik Okul Düşünürlerinden.. Hayatı üstüne başka Bilgi yok.

 

                 Eserleri:

Pek çok Eseri varsa da sadece Fora Goeton ( Gözbağcılığının suçüstü yakalanışı) ndan bazı Parçalar bugüne gelebildi. Bu Eserinde Kahinler’le ve Stoacılar’la savaştı.

 

 

Herminos

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Aristoteles’in (ö.MÖ 322)  bir çok Düşüncesini değiştirmeye çalışan bir Aristotelesci’ydi.

                 Aphrodisias’lı Alexandros’a Öğretmenlik yaptı.

 

 

İolios Polydeukes

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

                 İlkin Roma’da ve sonra Atina’da bir Hitabet Okulu açtı. Commodus’un Öğretmeniydi.

 

                 Eserleri:

                 -Gramer ve Retorik alanlarında Eseri var.

                 Onamastikon ya da Leksik Adlı Değerli bir Eseri günümüze geldi. Grek Yazarları’ndan pek çok Alıntı kapsayan bu Eser Antikçağ Düşüncesi’nin Kaynaklarından sayılır.

 

 

Appianos, İskenderiye’li

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Yansız bir tutum ve kendine özgü bir Yöntem’le yazdığı Roma Tarihi adlı Eseriyle ünlü.

                 Marx, Kapital ‘de[19] O’ndan bir Parça aktarır.

 

                 Eseri:

                 -Roman Civil Wars,

 

 

Theon, İzmir’li

100 lü yıllar

 

                 Grek düşünürü..

Yeni-Pythagorascı bir Matematikçi.

 

                 Eseri:

                 -Ta Kata to Mathematikon Khresima eis ten Platonos Anagnosin, (Platon’u okurken Yararlı olabilecek Bilgiler’in açıklanması )

 

 

Karpokrates

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü.. [20]

Platoncu ve Gnostik’ti.

                 İskenderiye’de Dersler verdi, geniş çapta etkili oldu. O kadar ki, kimi Kaynaklar 500 lü Yıllar’da  bile Karpokratesçi Eğilimlerin bulunduğunu bildiriyorlar. Platon, Gnostisizm  ve Hristiyanlık karışımı Öğretisi okullaşmış ve bütün Akdeniz Bölgelerine yayılmıştır.

                 En ünlü Öğrencisi oğlu Epiphanos’du. İzleyenleri Büyücülük’le de uğraştılar.

 

 

Kreskes

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü.. [21]

Megalopolis’liydi..Kinik Okullar’a bağlıydı.  Hristiyanlık’la savaştı. Onları Dinsiz sayardı. Saint Justinus, O’nun Saldırılarına karşı Savunma’lar yazdı.

                 Eusebios’un anlattığına göre Marcus Aurelius’u Hristiyanlar’a İşkence yapması için kışkırttı.

 

 

Aristokles, Mesina’lı

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Aristoteles (ö. MÖ 322) ve Platon (ö. MÖ 347) uzlaştırmacılardandır. Afrodisias’lı Alexandros’un Öğretmeni’ydi. Bir Felsefe Tarihi yazdı. Eusebios O’ndan birkaç Parça verir.

 

 

Arrianos, Nikomedya’lı

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..[22]

Stoacı’dır. Daha çok Tarihçiliğiyle ünlüdür.

                 Epiktetos’un Öğrencisiydi . Romalılar kendisine çok Değer vermişler ve Önemli Memurluklar’a getirmişlerdi.

 

                 Eserleri:

                 -Alexandros’uin Anabasis’i gibi Önemli Tarih Eserleri bıraktı.. Stoa Filosofisi’ni açıklayan önemli bir Eserin ancak birkaç Bölümü bulunabildi.

 

 

Numenios

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Yeni-Pythagorascı’ydı. Şu Sözüyle ünlü’dür:

‘Platon, Attika Dili’yle konuşan Musa’dan başka bir şey değildir.’

                 Hayatı üstüne az şey biliniyor. O’ndan ilk bahseden Düşünür, O’nunla tanışmış olduğunu söyleyen, İskenderiye’li Clement’tir.

                 Numenios’tan kalan birkaç Parça Mullach tarafından yayınlandı. Bu Parçalar’da Numerios çok ilginç bir İddia ileri sürer. Antikçağ Grek Filosofisi’nin Doğu’ya ve Yahudiliğin Kutsal Kitapları’na çok şeyler borçlu olduğunu söyler.

 

 

Numenius Aleksandros

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü.. 

Hayatı üstüne bir şey bilinmemektedir.

 

                 Eserleri:

                 -Düşüncenin Biçimleri .[23] Tek Eseri

 

 

Saint Justinus

100 lü yıllar

 

                 Hristiyan Düşünürü.. [24]

Politeist bir Grek’ti.. 30 Yaşında Hristiyan oldu ve Ünlü Patrisrik arasına katıldı.

Roma İmparatorluğu’nun ezici baskısı altında inleyen halklar, Kurtuluşlarını Tanrı katında Eşitlik vadeden Hristiyanlık’ta buluyorlardı. Hristiyanlık Yoksul Halklar’ın, Köleler’in, Roma’lı olmadıklarından ötürü Romalılar’ca hor görülenlerin tek Umudu’ydu.

Eserlerini Grekçe yazdı, bu yüzden Grek Patristiği olarak anılır.

                 Hristiyanlığın Grek Düşüncesi’ne,  özellikle de Platon’la Stoa’ya, tümüyle Uygun bulunduğunu savundu.

                 İsa’da belirmiş olan Logos’un her İnsan’da,  Logos spermatikos (tohum) halinde bulunduğunu, bundan ötürü bir Hristiyan kadar bir Pagan’ın da İyi’yle Kötü’yü ayıredebileceğini savundu.

 

 

Saturninus

100 lü yıllar

 

                 Suriye’li Düşünür.. [25]

Ünlü Gnostikler’den.. 

                 Gnostisizm, Antikçağ Grek Filosofisi’ni Mistisizm ve Hristiyanlık’la kaynaştırmaya çalışan bir akımdı.

                 Eklektik’tir. Platonculuk ve Pythagorascılık’tan Hristiyanlık ve Yahudiliğe kadar tüm Öğreti ve Dinler’i kaynaştırmaya çalıştı.

 

 

Stilon Aelius

100 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Önce Roma’da, sonra Atina’da bir Filosofi Okulu yönetti. Gramerci ve Tarihçi.

 

 

Peregrinus Proteus

105-165

 

                 Grek Düşünürü..

Hristiyan olmuş bir Kinik Düşünür.. Olimpiyat Oyunları’nda kendini Yanan Odun Yığını’na atarak öldü.

 

 

Klodios Ptolemaios

106-168

 

                 Grek Bilgini..

Astronom, Matematikçi ve Coğrafyacı’ydı. Dünya’nın Tanrı tarafından yaratıldığı, Evren’in Merkezi olduğu ve Güneş’in onun çevresinde döndüğü varsayımını ileri süren Dini Sistemi kurdu.

                 Bu anlayış Kopernikus tarafından  1500 lü Yıllar’da yanlışlığı tanıtlanıncaya kadar Doğru sayıldı.

                 Dünya’nın, Güneş Sistemi’nin sadece bir Gezegeni olup, onun çevresinde döndüğü Heliosantrik Anlayış, Kopernikus tarafından savunuldu. Daha sonra İtalyan Bilginleri Giordano Bruno ve Galileo Galilei Güneş’in kendisinin de Evren’in Merkezi olmayıp, sadece Uzay’da devinen Güneş Sistemi’nin Merkezi olduğunu gösterdiler.

                 Genellikle Aristoteles-Ptolemaios Sistemi denen Geosantrik Anlayış Hristiyanlığın Evren Tasarımı’na çok uygundu. Bu yüzden Yıkılışı da bir hayli zor oldu.

                 Bu Yanlış, O’nun Rserlerinin değerini azaltmaz. O Astronomi’yle ilgili Çeşitli Aygıtlar yaptı. Örneğin Gök Küreleri ve kendi Adıyla anılan Astrolap (usturlap ) O’nun buluşu.. Eskiçağ’ın birçok Keşifleri de O’nun Eserlerinden öğrenildi.

 

 

Tatianos

115-175

 

                 Suriye’li Düşünür.. [26]

Ünlü Gnostikler’dendi. Önce Hristiyanlığı savundu, sonra Gnostik oldu.

Papyros adı verilen bir Öğreti geliştirdi. Bu Öğreti Şarap’tan kaçınılmasını ve Su’yla tören yapılmasını öneriyordu. Oysa Katolik Hristiyanlık Şarabı İsa’nın Kan’ı sayar.

4 İncil’i birleştirerek yazdığı tek İncil (Dia Tessaron Evangelion ) da ortaya attı bu Görüşleri..

Platon (ö. MÖ 347), Aristoteles,(ö. MÖ 322) Stoacı Zenon gibi Büyük Düşünürler’in İsa’da kendini gösteren aynı İlahi Us’tan esinlendiğini savundu.

Alfred Weber, Tatianos ve benzerleri için (Athenagoras, Klemens, Origenes) şöyle der :

’Kilisenin Filosofisi baştan aşağı bütün Ortaçağ boyunca bunların uzayıp giden bir yankısından başka bir şey değildir.’

 

 

Aristides Aelius

117-177

 

                 Grek Düşünürü..

Platon (ö. MÖ 347) Eleştirileriyle tanındı. Gnostik’tir, Retoriği Filosofi’den üstün tuttu.

 

 

Lucianos

125-180

 

                 Grek Düşünürü.. [27]

                 Sofist’ti. Heykelci Çıraklığı, Avukatlık yaptıktan sonra Hatipliğe başladı. Epikurosculuğa da meyletti.

                 84 Eser yazdı. Özellikle  100 lü yıllar’daki Roma Tarihi açısından Eserleri değerlidir. Uzmanlar O’nu usta bir Yazar sayarlar.

  

 

Galenus

131-201

 

            Grek Düşünürü..[28]

Mantıkçı, Doğa Bilgini.. Bergama’lı.. Stoacı’ydı..

1600 lü Yıllar’a kadar Egemenliğini sürdüren ünlü Hekim. Antikçağ’ın Hippokrates’ten (ö.MÖ 377) sonra en büyük Hekimidir. O’na göre, Tanrı’nın belirlediği Hayvansal Ruh, İnsan Vucudu’nun her yanına yayılmış olan bir Töz’dür.  Hekimliği Gaiyet açısından yorumladı ve Hekimlik Filososisi’nin Kurucusu sayıldı. Hekimlik Tarihi’nin Uzun süre etkisinde kaldığı Dört Ahlat [29]( Kan, Balgam, Safra, Meni ) Varsayımı da O’nundur. Eski Fizyologlar Karekteri bu Dört Ahlat’ın  Niteliğine bağlarlardı, öyle ki Humeur deyimi Huy değimiyle Anlamdaş sayılırdı.

Anatomi Alanı’ndaki Buluşları, Gözlem ve Deneyler’e dayandığından Önemlidir.

William Harvey, De Motu Cordis Adlı Eserinde Galenos’un Kan Dolaşımı’nı keşfetmesine bir Parmak kaldığını yazar.

 

Eserleri

-İlkin 5 Cilt olarak 1525 de Venedik’te basıldı.

 

 

GALENİZM

 

Galenos’un Filosofik Hekimlik Öğretisi.. Hippokrates’ten (MÖ 460-377) sonra en büyük hekim. Galenizm değimi, Hekimlik Felsefesi’ni dile getirir. Ruhçu’dur ve Ruh kavramını Gr. Pyskhikon ya da Pneuma Kavramıyla dile getirir. Latince Çevirilerde Hayvansal Ruh terimi kullanılmıştır.  Galenos’a göre bu Ruh’un her Zerresini kapladığı Vucud, Tanrı’ca belli bir Amaca göre yaratılmıştır. Kan’ın Karaciğer’de Besinler’den meydana geldiği, Karaciğer’den alınan Doğal Ruh’la Dokular’ı Besleme Gücü’nü kazandığı, Kara Kan’ın Damarlarından geçerek Kalb’in Sağ yanına geldiği ve oradan Çeper üstündeki Göze görünmez Delikler’den Sol Kalb’e geçtiği, Sol Kalp’te hayatî Ruh’u aldığı ve bütün Vucud’a yayıldığı, Beyne giderek orada da Hayvansal Ruh’u aldığı ve bu Dolaşım’ın sonunda Kan’dan ayrılan Hayvansal Ruh’un Sinirler yoluyla Vucud’un her yanındaki Hareket, Duygu vb. gibi Fizyolojisel Görevleri gerçekleştirdiğini savunur. Batı’da ve Doğu’da Galenos Hekimciliği ve Felsefesi’nin etkisi 1500 lü Yıllar’a kadar sürecektir.

 

 

 

Titus Falvius Clemens, İskenderiye’li

150-215

                 Hristiyan Düşünür.. [30]

Grek asıllı ünlü Patristik.. Patristik Felsefe’nin en Aydını sayılır... Saint-Jerom, O’nu Patristikler’in en Bilgini sayar.

                 Grek Filosofisi’ni çok iyi bilir ve Filosofi’yi İlahî bir Ürün sayardı. O’na göre, Grek Düşünürleri, Putperestler’in Peygamberleri’ydiler. ‘Benim Felsefem, bütün bu Düşünürler’in Adalet ve Din’e dair söylediklerinden bir Seçme’dir’ der.

                 İsa’nın Saf Vaazını Grek Filosofisi’yle temellendirmeye çalıştı.

                 Bütün Eserlerininin Vettoni Baskısı yapıldı.[31] Daha sonra da birçok Baskıları yapıldı. [32]

 

 

Bar-Daisan

155-233

 

                 Süryani Hristiyan Düşünürü..[33]

Urfalı. Ölüler’in dirilebileceğini reddetti. Hristiyanlık ve Mitoloji bileşimi bir Kozmogonisi var.

 

Eserleri:

-Astronomi ve Astroloji üstüne Eserler yazdı.

 

 

Philostratos, Atina’lı

175-249

                  Grek Düşünürü..

Sofist.. Hitabet Dersleri verdi.

 

                 Eserleri:

                 -Bioi Sophiston (Sofistlerin Hayatları).

 

 

Ammonius Saccas

200 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Saccas , Hammal demektir. Önceleri Hamallık yapıldığı sanılıyor.

Yeni-Platonculuğun Kurucularından’dı. İskenderiye’de verdiği Dersler’de Plotinos ve Origenes gibi pek Ünlü Öğrenciler yetiştirdi. Bilinen bir Eseri yok.

 

                 Bibliyografya:

                 -Die philophie des Plotin, C.H.Kirchner in, [34]

 

 

Anatolius

200 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

İskenderiye Okulu’ndan. Jamblikhos’un Öğretmeni.

 

 

Aleksandros, Afrodisias’lı

8-9.Saatler         

 

                 Grek Düşünürü..

Aristoteles’in (ö. MÖ 322)  en güçlü Yorumcularından.. Filosofi Tarihi’nde Filozof deyince Aristoteles anlaşıldığı gibi Yorumcu deyincede O anlaşılır.

                 Alexander’ciler adı verilen birçok Düşünürü peşine takacak kadar Güçlü bir Okul kurdu.

                 Ruh, Özgürlük, Kader konularında ilginç Düşünceleri var.

 

                 Eserleri:

                 Bir çok kez Latince’ye çevrilerek yayınlandı.

                 -Commentaire des Analytiques,

                 -De abima libre, [35]

                 -De la liberte et du Hasard,[36]

                 -Du Melange, [37]

                 -In Metaphysica, [38]

                 -Le sensation,

                 -Ruhun Özü Üstüne,

                 -Sur le destin,

                 -Topiques,

 

 

Antipatros, Hierapolis’li

9-10.Saatler

 

                 Grek Düşünürü. [39]

Sofist. Roma İmparatoru Septimus Severus’a Katiplik etti. Bitinya Valisi oldu.

                 Philostrates Vie des Sophistes de O’ndan sözeder.

 

 

Minucius Felix

1??-200

 

                 Hristiyan Düşünürü..

Latin Patristikler’dendi.

                 Octavius adlı Dialoguyla Ünlü’dür. Bu Dialog Hristiyanlığın Septikler’le Politeistler’e karşı bir Savunusudur.

 

 

Laertius Diogenes

1??-220

 

                 Grek Düşünürü.. [40]

Filosofi’nin Kaynağı olarak, ilk Grek Düşünürleri’ni etkilemiş olan Doğu Filosofileri’ni gösterir.

                 Montaigne, daha başka Laertius’lerin yetişmemiş olmasını İnsanlık Tarihi için büyük Kayıp sayar.

 

                 Eserleri:

                 -Ünlü Filozofların Hayatları ve Görüşleri, 10 Kitap. Bu Eser insan Zekasının Tarihi olarak nitelenir. Antikçağ Grek Filosofisi’nin başlıca Kaynaklarından biridir. Onu Nesnel olarak ele alarak aydınlatır. Bu Eser, Filosofi Tarihi’nde çok önemlidir ve Sekstus Empirikus’a kadar gelen Eski Grek Filozofları’nın Hayatlarını bildiren tek Derleme’dir.  Bu Eser birçok Kusurlarına rağmen, ilk Filosofi Tarihi sayılmaktadır. Çünkü Aristoteles, kendinden önceki Filozoflar’dan, ancak kendi  Öğretisini açıklamak için söz etmiştir.

I.Kitabında Filosofi’nin Kurucuları olarak 7 Grek Bilgesini gösterir. Bunları İonia Filozofları ve İtalya Filozofları olmak üzere 2 büyük Kola ayırır. En ilginç Yazıları VII.Kitap’ta  Stoacılar’a ve X.Kitap’ta Epikuros’a ayrılan Parçalar’dır.

 

 

Amelius

200 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü.. Asıl adı Gentilianus’tur. [41]

                 İskenderiye Okulu’na bağlıydı. Plotinos’un Öğrencisi oldu. Plotinos kendisini anlayan Öğrencilerinin en üstünü olarak O’nu gösterecektir.

                 Porphyrius’un Yazılarından öğrenildiğine göre 24 Yıl sürekli olarak Plotinos’un Ağzından ne çıkarsa not etti ve bunlara kendi Yorumlarını da ekleyerek ardında 100 Eser bıraktı.  Bugün sadece birine sahibiz.

 

 

Anatolius (Papaz)

200 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

İskenderiye Okulu’ndan. Aristotelesci’ydi. Sonradan Hristiyan oldu. Jamblikhos’un öğretmeni ile Karıştırılmamalı.

 

 

Arria

200 lü yıllar

 

                 Grek Kadın Düşünür..

Platoncu’ydu.

                 Diogenes Laertius’un (ö.220) Eserini bu Kadın’ın etkisiyle yazdığı söylenir.

 

Athenaeus

200 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Çağı üstüne değerli Bilgiler bıraktı.

                 Marx gerek Kapital’in de, gerek Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı’da O’ndan iki Parça aktarır. Biri şu :’ Anakharsis’e Yunanlılar’ın Para’yı hangi amaçla kullandıkları sorulunca şu karşılığı verir: Saymak için.’

 

                 Eseri:

                 -Deipnos Ophistarum,

 

 

Philostratos, Limni’li

200 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Atina’lı Philostratos’un Yeğeni ve İzleyicisiydi. Kendisinin Torunu da Küçük Philostratos diye anılan bir Sofist’tir.

 

 

Lysimakhos

200 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü.. 

Amelius’un Öğretmeniydi.

                 Stoa’cıydı. Sonra Plotinos’un Öğrencisi oldu ve Yeni-Platonculuğu savundu. Hayatı ve Eserleri üstüne başka Bilgi yok.

 

 

Athenee, Nokratis’li

200 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Sofist.. İskenderiye’de Dersler verdi. Sofistler üstüne yazdığı Eser (Sofistlerin Şöleni ) bu konudaki en önemli Kaynaklar’dandır. Kaybolmuş birçok Eserler ve Eski Grek Komedileri O’nun Yazılarından öğrenildi.

 

Eserleri:

-Toplubasım, Fr.ç. L. Villebrune, [42]

-Sofistlerin Şöleni,

 

 

Origenes

200 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü.. 

Ammonios Sakkas’ın Öğrencisi’ydi.

Yeni-Platoncu’dur. Sakkas’ın Öğrencileri olan Longinos, Herennios ve Plotinos’la  birlikte  Yeni-Platoncu İskenderiye Okulu’nun ünlü Düşünürünlerindendir.

Porphyrios Plotinos’un Hayatı adlı Eserinde  O’nu över, birçok Bilgiler verir. Günümüze kalan Eserlerinin Adını verir. O’nun anlattığına göre Plotinos’un O’na büyük bir Saygısı vardı. Origenes bir gün O’nun Dersini Dinlemeye geldi ve ayağa kalkarak ‘söyleyeceklerimi Benden daha iyi bilen bir Kimse’nin önünde konuşamam’ dedi.

Çağdaşı ve gene Sakkas’ın Öğrencisi olan Patristik Origenes’le karıştırılmamalıdır.

 

 

Theodoras

200 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

                 İskenderiye Okulu’ndandı. Jamblikhos’un Öğrencisi..

                 Kendisinden günümüze hiçbir Yazı kalmadı. Hayatı üstüne pek bir şey bilinmiyor.

                 Prokles O’nu över. O’ndan öğrenildiğine göre, Jamblikhos’un  Ünlü Üçüzlemeleri’ni geliştirdi. Bunların üstünde ve hepsinin Yaratıcı olarak da bir İlke ileri vardı.

 

 

Sekstos=Secstos Empeirikos

200-250

 

                 Grek Düşünürü.. Latinler Sextus Empiricus derler.

                 Grek Şüpheciliği’nin Son Temsilcileri’ndendir.  Ainesidemos’un İzleyicisidir. Hiçbir şey’in bilinemeyeceğini ve hiçbir Gerçeğin bulunmadığını tanıtlamaya çalışan Empeirikos (üstelik de Deneyci) .

                 Deneyci Hekimler Okulu’nun Başkanı’ydı. Şüpheciliği, Fiziği olduğu kadar Metafiziği de inkar ettiğinden ve Bilimsel Çalışmayı sadece Fenomenler’e indirdiğinden anlayışına Grek Pozitivizmi denir. 

                 Pyrrhon’un İddialarına bazılarını ekler. Örneğin, Fenomenler’i (Görünüşleri, Olguları) yadsımak hiçbir Septik’in aklından geçmemiştir ‘ der. İnsanlar’a yol göstermek için Sağduyu’nun yeterli olduğunu söyler.

                 Bilgi edinmek için 4 Kriteryum koyar.

                 1.İnsan Doğasının, Sağduyu’nun gösterdikleri,

                 2.Yaşanılan Yer’in Töre ve Gelenekleri,

                 3.Fizik Gereksemelerin Zorlaması,

                 4.Sadece Fenomeleri inceleyen Bilimler’n öğrettikleri. Bu Bilimler de O’na göre Hekimlik’le Filosofi’dir. O’na göre Hekimlik Bedeni Acıları giderir. Bu Filosofi, Metafizik’ten arınmış, Deneyci bir Filosofi’dir, Hayat için işe yarayanı öğretir. Hayat’ın amacı Mutluluk’tur, Filosofi’nin Amacı da bu Mutluluğu sağlamak olmalıdır.

 

                 Eserleri:

                 -Pyrrhoneioi Hypothyposeis, ( Pyrrhonculuğun Ana Çizgileri).  Burada tüm Grek Septisizmini anlatır. Yeni Grek Septikleri hakkında tüm bilgiler bu Kitap’tan öğrenilmiştir.

                 -Adverses Mathematicus, Latince Çevirisi,

 

 

 

YENİ PLATONCULAR

 

                 Porphyrios, Jamplikos, Proklos.

                 Politeist Grek Yeni-Platoncuları’na göre, Mutlak hiç bir Zaman bilinemez ve onunla hiç bir ilgi kurulamaz. Gerçek Varlıklar, 3 Basamak’ta toplanan ve Sayıları çok olan Tanrılar’dır.

Neoroi: Zihni Tanrılar,

Hyperkosmoi: Evren üstü Tanrılar,

Egkosmioi: Evren’le karışmış Tanrılar.

                 Gerek İnsanlar’ın ve gerek Nesneler’in Yönetiminde bu Tanrılar’ın üstünde hiç bir Güç yoktur. Bu Tanrılar Sistemi’nde her Basamak’ta Üçer Tanrı’dan  9 Tanrı bulunur.

                 Bu 3, Üçüzlü (Triple ternaire) Öğreti’nin kökü, Eski Mısır Mistisizmi’dir. Kabala'da da bu Üçleme vardır. ( Lutuf, Adalet ve bunların bireşimi Güzellik)

 

 

Longinos

213-273

 

                 Grek Düşünürü..[43] 

                 Yeni-Platoncu’ydu. Ammonios Sakkas’la Origenes’in Öğrencisi, Porphyrios’un Öğretmeni’ydi. Palmyra Kraliçesi Zebba da Öğrencisi’ydi. O’nun Bakanı oldu ve O’nu Roma’lılara Başkaldırma’ya yöneltti, Palmyra’nın Yenilgisi üstüne asıldı.

                 Önce Atina’da ve sonra Suriye’de bir Okul kurdu.

                 Alfred Weber şöyle der:

’İskenderiye Yeni-Platonculuk Okulu’nun pek az tanınmış olan Kurucusu Ammonios Sakkos ve Öğrencileri Longinos, Origenes (Hristiyan olan  Adamantinos değil), Herenios, Plotinos ünlü İdealistin Ruhuna daha iyi nufus etmesini bildiler.’

 

                 Eserleri:

                 Pek çok Eseri  vardı. Kimi Parçaları bugüne geldi.

                 -Tekhne Retorike, (Belagat Sanatı),

                 -Peri tu Akru Agathu, (En Üstün İyi üstüne ),

                 -Peri Hypsoma, (Yücelik Üstüne), bu Eserin O’na aidiyeti şüphelidir.[44]

 

 

Caecilius Firmianus Lactantius

250-325

                  Afrikalı Teolog. [45]

                 Çok ilginç bir kişiliği var. Pagan’dı, Hristiyan oldu.

 

                 Eserleri:

                 Latince dini eserler yazdı.

                 -De Ira Fei, (Tanrı’nın Öfkesi Üstüne), Bu Eser’de şöyle der:

’Tanrı, Kötülükler’i, Dünyamızdan ya atmak istiyor ama atamıyor, ya atabilir ama atmak istemiyor, ya ne atabiliyor ne de atmak istiyor. Bu konuda başka olanak düşünülemez. Atmak istiyor da atamıyorsa bu Güçsüzlük’tür, Tanrı’nın Özüne aykırıdır. Atabiliyor da atmak istemiyorsa bu Kötülük’tür, Tanrı’nın Özüne aykırıdır. Ne atabiliyor ve ne de atmak istiyorsa bu hem Güçsüzlük hem de Kötülük’tür ki Tanrı’nın Özüne büsbütün aykırıdır. Hem atabiliyor ve hem de atmak istiyorsa ki Tanrı’ya yakışan da budur, bütün bu Kötülükler neden oluyor öyleyse?’ Cevap:’ Tanrı, Kötülüğü, İnsanlar ona İyilik’le karşı koysunlar diye vermiştir.’

                 -Institutiones Divinae, (İlahi Kurumlar), bu Eser’de Epikuros gibi konuşur: ’Erdem kendisi için değil, sağladığı Mutlu Hayat için istenir.’  Sonraları Augustinus buna karşı çıkarak ‘Erdem’in erdem için istendiğini ‘ söyleyecektir.

  

     

Jamplikhos

283-333

 

                 Grek Düşünürü.[46] Kalkhis’liydi.

     Politeist Yeni-Platonculuğun Son Temsilcilerindendi. (Jamblikhos, Porphyrius, Pyroklos, Antikçağ Filosofi Tarihi kaplayan kişiler ) [47] Öğretisine, Plotinos’un Öğretisi’nden ayırmak için Suriye Yeni-Platonculuğu denir. [48] 

Matematik Dehası’dır. Yeni-Platoncu Anlayışa Yahudi Kabalası’nın Triple ternaire Öğretisini de katarak Yepyeni bir Filosofik Evren Tasarımı kurdu.

O’na göre Tanrı’yla İlişki kurulamaz [49]. Evren’in Yönetimi’nde de hiçbir etkisi yoktur, kendini gizler, kendi kendine yeterlidir ve hiçbir şey’e karışmaz. Bu İlişki kurulamaz ve Tanımlanamaz Birlik’ten 3 Tane Üçerlik Tanrılar çıkıp, O’nun çevresinde bir hale gibi sıralanırlar.

Duygusal Varlıklar ancak, gene de Müteal (Gr. Hyperousiai ) bulunan bu 3 Üçüzlü  Zihni İlahlar (Gr. Neoroi ),

2. Üçüzlü Doğa-üstü tanrılar (Gr.Hyperkosmoi),

3.üçüzlü Alem’de mündemiç ilahlar (Gr.  Egkosmioi )dir. Bizleri yöneten bu tanrılar’dır.

O’ndan birkaç Eser ve kimi Eserlerinin de Parçaları kaldı. Özellikle Theologoumena Arirtmetica bugün de beğenilir.

 

 

Saint Athanasios

295-373

 

                 Grek Düşünürü.. [50]

İskenderiye’li. Patristik..

                 Ariusçülük’le savaştı. Hristiyanlığın Doğu’da yerleşmesinde etken olanlardan’dı.

 

                 Eserleri:

                 -Apologie contre les Ariens,

                 -Discours  contre les Hellenes,

                 -Discours contre les Ariens,

                 -Discours sur l’Incarnation,

 

 

Hierokles, Bitinya’lı

9-10.Saatler

 

                 Grek Düşünürü..

                 Hristiyanlık aleyhine yazdığı Le Philalethe adlı Eseriyle Ünlü.

                 Bu Eser 303 Yılında Hristiyanlar’a yapılan İşkenceler’i büyük Ölçüde etkiledi. Kışkırttı.

 

 

Deksippos

300 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü.. [51]

Aynı adı taşıyan bir de Tarihçi vardır.

                 Jamblikhos’un Öğrencisiydi..Öğrencisi Seleusius’le bir Dialog Biçiminde yazdığı Aristo Kategorilerinin Gösterdiği Zorluklar [52] Eseri çok beğenilir. Öğrencisi Süphelerini açıklar ve sorar, kendisi de Doyurucu Karşılıklar verir.

 

Krisantes

300 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü.. [53]

Yeni-Platoncu’ydu.. Sard’lıydı. Jamblikhos’un Öğrencisi’ydi.

                 Mistik Eğilimli. Teoloji ve Büyücülük’le uğraştı. Hristiyanlar’dan bile Saygı gördü.

                 Bugün Adları bile bilinmeyen pek çok Eseri vardı.

 

 

Longos

300 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü.. [54]

                 Romancı ve Daphnis kai Khloe’nin Yazarı olduğu sanılır.

                 Engels Ailenin Kökeni’nde şöyle yazar: ‘Longus’un Daphne ve Kloe’si Özgür Vatandaşın yaşama ortamı olan Devlet’te hiçbir yeri bulunmayan  Köleler’dir.’

 

 

Pachomios, Mısır’lı

300 lü yıllar

 

                 Mısır’lı Düşünür...

                 İlk Manastır Kurucusu.. Mısır’da kurduğu Manastır’da Özel Mülk edinmeksizin Ortak bir Hayat sürdürüldü, Bedeni isteklere karşı koymak için Özellikle Tarım alanında çok sıkı Çalışma uygulandı.

                 Athanas Manastırcılığı O’ndan öğrenerek 339 da Manastır Hareketini Batı’ya getirdi ve Hristiyan Din adamlarını Manastırcılığa yöneltti.

 

 

Pappos

300 lü yıllar

 

                 Grek Matematikcisi..

                 Synnagoge Mathematike (Matematik Derlemesi)  adlı   8 Kitaplık Eseriyle ünlü.. Kendisinden önceki hemen bütün Matematikçiler’e aid Değerli Bilgiler O’nun bu Eserinden öğrenilir.

                 Bu Eserinde, Eski Matematikçiler’in Yitirilmiş Eserlerinden birçok Bölümler aktarır.

 

Sopatros

300 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü.. [55]

Apameia’lıydı.. 330 da Kostantinopolis’in Kuruluş Törenleri’ne Başkanlık etti. İmparator Constantinus’un Emriyle öldürüldü.

                 Jamblikhos’un Öğrencisiydi.. Çağının en Bilgili Kişisi diye övenleri vardır.

                 Günümüze birkaç Parçası kalan iki Eseri var.

 

 

Theon

300 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

İskenderiye’li Matematik ve Astronom. Kızı Hypatia Ünlü bir Düşünür.

                 Eukleides’in Stoikheia (Ögeler) ve Optika (Göze değin) Adlı Eserlerini birleştirerek yeniden yazdı ve geliştirdi.

                 Arkhimedes ve Heron’un Eserlerinden derleyerek bir Katoptrika yazdı.

 

 

Aedesius, Kapadokya’lı

MS ö.355

 

                 Grek Düşünürü..

Yeni-Platoncu’ydu.  Jamblikhos’un Öğrencisi ve İzleyicisi oldu.

                 Bergama’da gizli bir Filosofi Okulu kurdu. Antikçağ Grek Düşüncesi’ni sürdürmeye çalıştı.

 

 

Aetius

2??-366

                 Bizans’lı Düşünür.

                 Yitirilmiş birçok Eserleriyle Ariusculuğu savundu. Çağdaşlarınca Dinsiz sayıldı.

 

 

Ulfila=Wulfila

311-383

 

                 Got Düşünürü..

Got Alfabesini yetkinleştirdi. İncili Gotik Lehçe’ye çeviren Gotlar’ın İlk Piskoposu oldu. Ariusçu’ydu.

 

 

Libanios

314-393

 

                 Grek Hatibi..

                 Çağının Tarihi’ni ve Sorunlarını çok iyi yansıtmış ilginç bir Kişi. Atina’da, Roma’da, Kostantinopolis’de ve İznik’te Dersler verdi. Sonunda Antakya’ya yerleşti ve çok Ünlü Kişiler yetiştirdi. İmparator Julianus O’ndan Ders aldı. Çağının Ekonomik Sıkıntılarından söz eden Mektupları belli bir Tarihsel Dönem’e Işık tutar.

                 Mektuplarından ve Söylevlerinden çoğu günümüze geldi.

 

 

Himerios, Bitinya’lı

315-386

                 Grek Düşünürü..

Bitinya’lıydı.  Sofist.. Atina’da Retorik Dersleri verdi. Bir ara İmparator Julianus’a Katiplik etti. Düzmece Konular üzerine Boş Lakırtılar ederdi.

 

 

Themistios

317-388

                 Grek Düşünürü..

Retorikçi.Hem Çoktanrıcılar’dan hem de Hristiyanlar’dan Saygı gördü. Kostantinopolis ve Roma’da Dersler verdi. Özlellikle Vicdan Özgürlüğü’nü savundu.

 

Eseri:

-35 Söylev’inden 20 sinin  tarihsel açıdan çok önemli  bulunur.

-Aristoteles Üstüne Açıklamalar,

 

 

Basileios

329-379

 

                 Hristiyan Düşünürü.. Kayseri Piskoposluğu’nda bulundu. Ariusculuk’la savaştı. Katolikliğin Büyük Azizlerinden..

 

                 Eserleri:

                 -Homiliai (Kutsal Kitab’ın Youmu),

                 -Horoi kata plotos (Dinsel Kurallar Kitabı),

                 -Eukhon diatakseis (Dualar Kitabı),

                 -Anatreptikos tu apologetiku tu dyssenus Eunonim (Dinsizliğe Karşı Dinin Savunması),

 

 

Plutarkhos, Atina’lı

336-430

                 Grek Düşünürü..

Atina’daki Yeni-Platoncu Okul’un Kurucusu’ydu. Jamblikhos’un Öğrencisi olduğu sanılır. O da Politeist Yeni-Platonculardan’dı.

                 Ünlü Proklos O’nun Öğrencisi’ydi.

 

 

Theodoros, Mesis’li

350-428

                 Grek Düşünürü.. [56]

Kilikya’da Mesis Piskoposu’ydu. Teolog olarak ünlendi. Antakya  Din Okulu’nun Yorumcularından’dır.

                 Nasturiliğin kurucusu sayılarak 5. İstanbul Kosnili’nde (553) mahkum  edilmiştir.

 

                 Eserleri:

                 Pek çok eseri var.

-De Incarnatione (Cisimleşme Üstüne)

-Commentarum de Creatura (Yaratılışın Yorumu) değerli sayılıyor.

  

 

Hipatia

370-415

                  Grek Düşünürü Kadın.

Matematikçi Teon’un Kızı’ydı. Yeni-Platoncu’ydu.

                 İskenderiye’de Dersler verdi. Çok Saygı gördü. Yaşadığı Çağ Paganizm’le Hristiyanlığın çekişmekte olduğu bir çağ’dı. İskenderiye Başpapazı Saint-Cyrille Halkı kışkırtarak Hipatia’yı öldürttü.

                 Kendisinden kalan Parçalar W. A. Meyer’in Hipatia von Alexandria[57] Adlı Eserinde yer alır.

 

 

Synesios

370-415

                  Grek Düşünürü..

Kyrene’li Yeni-Platoncu’ydu. Güçlü bir Hatip.

                 Kostantinopolis’e Elçi olarak gönderildi. Pagan’dı,  kendisi istemediği halde O’nu 411 de Ptolemais’de Piskopos seçtiler. Karısını ve Yeni-Platoncu İnançlarını korumak şartıyla Piskopos oldu.

                 Pek çok Eseri günümüze geldi. Çağının Olayları üzerine Doğru Bilgiler veren Mektuplar’ına önem veriliyor.

 

                 Eserleri:

                 -Aigyptios e peri Pronoias Logoi Dyo, (Mısırlı ua da Bağış Üstüne İki Söylev)

                 -Dion e peri tes Kath’eauton Diagoes, (Dion ya da Davranışlat Üstüne)

                 -Peri Enypnion, (Düşler Üstüne)

                 -Pros Paionion Hyper tu Doru Astrolabiu Logos , (Astrolab Armağanı Üstüne Paionios’a  Söylev)

 

 

Syrianos

380-438

                  Grek Düşünürü..

Yeni-Platoncu, Plutarkhos’un Öğrencisi ve Proklos’un Öğretmeni’ydi.

                 Plutarkhos’un Ölümünden sonra 431 de O’nun yerine Atina Okulu’nun başına geçti.

                 Evren’i cevher’le açıklamaya çalıştı ve Cevher’in Beş derecesi olduğunu söyledi. O’na göre en Yüksek Cevher Tanrı en Aşağı Cevher de Madde’dir. Bu Düşünceler temelde Yeni-Platoncu’dur.

Aristoteles’in (ö.MÖ 322) Metafiziğini eleştiren bir Eseri günümüze geldi.

 

 

Aedesia

400 lü yıllar

                  Grek Kadın Düşünürü..

Ammonius Hermioe O’nun Oğludur. Proklos’la Aşk Serüvenleri var. Proklos, Evlilik Kurumu’nu Yeni-Platonculuk Anlayışına aykırı bularak evlenmemişti.

                 Yeni-Platoncu’ydu. Bilgisiyle olduğu kadar, Örnek Güzelliği ve Erdemiyle de Ünlü’dür. Filosofisini Hayatıyla da gerçekleştirdi.

                 Plotinos’u etkileyecek güçte bir Düşünür’dü.

 

 

Asklepigeni

400 lü yıllar

                  Grek Kadın Düşünürü..

Atina’lı Plutarkhos’un Kızı..  Proklos, Atina’ya, Babasından Ders almaya geldiği zaman Asklepigeni’ye Yeni-Platonculuğun Gizlerini ve Büyücülüğü öğrettiler.

Yeni-Platoncu’ydu.

 

 

David, Ermeni

400 lü yıllar

                  Ermeni Düşünürü...

                 Grek Okulları’nda okudu; Atina, İskenderiye ve Kostantinopolis’deki ünlü Düşünürler’den Ders aldı.

                 Neumann’ın Journal Asiatique (Ocak-İunat 1829) da O’nun üstüne bir İnceleme yayınlayıncaya kadar tanınmıyordu. O güne kadar birçok Aristoteles Yorumcuları’nın Eserlerinde sadece adı geçmiş, başkaca bir Bilgi verilmemiştir.

                 Ermenice ve  Grekçe yazdı. Floransa, Roma ve Paris’te birçok Yazma Eserleri vardır.

 

 

Aeneas, Gaza’lı

400 lü yıllar

                  Grek Düşünürü... [58]

                 Politeist Yeni-Platoncu, sonra da Hristiyan Yeni-Platoncu oldu. Platoncu Hristiyan diye anılır.

                 Theophrast adlı Grekçe Dialogunda, bir Grek Düşünürü’yle bir Hristiyan Düşünürü’nü Ruh’un Ölümsüzlüğü Konusunda tartıştırır. Vardığı sonuç şu: Yok olacak olan, Duyulur olan’dır. Kavranılan olan, yok olamaz. Öyleyse Ruh ölümsüz’dür.

 

Hermias

400 lü yıllar

                  Grek Düşünürü..

                 İskenderiye Okulu’ndan. Proklos’un, daha sonra da Atina Filosofi Okulu’nun Başkanı Surianos’un Öğrencisi oldu.

                 Platon’un Phaidros Dialogu’na ve Porphyrios’un Eisagoge’sine birer Yorum ve Açıklamalar yazdı. Bir rivayete göre Aristotele’in (ö.MÖ 322) Analitika’sına da bir Yorum yazmıştır.

 

 

Hermioe Ammonius

400 lü yıllar

                  Grek Düşünürü..

Annesi Düşünür Aedesia dır.

                 Yeni-Platonculuğun Ünlülerindendi. Hatta kimi Yazarlar O’nu Yeni-Platonculuğun Kurucusu sayarlar. Platon’la Aristoteles’i (ö. Mö 322) uzlaştırmaya çalıştı.

                 Öğrenimini Atina’da Annesinin evlenmek istediği halde Filosofi Anlayışı yüzünden evlenemediği Proklos’un yanında yaptı. Proklos’un Ölümünden sonra Yurdu olan İskenderiye’ye döndü ve Güçlü bir Öğretmen oldu.

                 Pythagoras- Platon- Aristoteles Düşünce Karmasına Kişisel Mistik Düşüncelerini de ekleyerek Seçkin Öğrencilerine (Plotinus, Origenes, Erennius gibi) Gizli Dersler verdi.

                 Plotinus’un Öğretisi’nde Ammonius Düşünceleri’nin Büyük Payı olduğu sanılır. Antikçağ Grek Filosofisi’nde nasıl Sokrates-Platon, Pyrrhon-Aenesidemus birbirinden ayrılamazsa Ammonius-Plotinus de birbirinden ayrılamazlar. Hangi Düşünce’nin kime ait olduğu tam belli değildir. Ancak Plotinus Öğretisi’nde, Ammonius Hermioe kadar Ammonius Saccas’ın da Etkisi olduğu sanılır.

 

                 Eseri:

                 -Aristoteles Yorumları,[59]

 

                 Bibliyografya:

                 -Büyük Filozoflar Ansiklopedisi, Cemil Sena, [60]

 

 

Hierokles

400 lü yıllar

                  Grek Düşünürü..

İskenderiye’li.. Yeni Platoncu’ydu.

                 Atina’da Plutarkhos’un Okulu’nda yetişti. Suidas, O’nun İskenderiye Okulu’nu Atina Okulu’nun bir benzeri durumuna getirdiğini söyler.

Pythagoras’ın Khrysa Epe (Altın Mısralar) ı üstüne yaptığı Açıklamalar’la ünlü’dür. Peri Pronoias Kaieimarmenes (Tanrı’nın Bağışı ve Kader Üstüne İnceleme) adlı Eserine de önem verilmiştir.

 

 

İoannes Stonaios

400 lü yıllar

                  Grek Düşünürü.. [61]

Makedonya’nın Stoboi Kentindendi.

                 Anthologion (Antoloji) Adlı çok önemli bir Derlemesi günümüze kaldı. Bir çok Antikçağ Metinleri bu Eser’den öğrenilmiştir. Büyük Filosofi Tarihleri sık sık O’nu Kaynak gösterirler. [62]

                 Oğlu için yazdığı bu Anoloji Dört Kitap’tan oluşur:

                 1.Kitap:Doğa Filosofisini,

                 2.-3.Kitaplar:Mantık ve Ahlakı,

                 4.Kitapsa Politşka, Ev Ekonomisi, Sanat ve Edebiyat gibi Konuları kapsar.

                 Bu 4 Kitab’ın çeşitli Baskıları yapılmıştır. Örneğin Stonaei Eclogarum physicarum et ethicarum.[63]

                 Aynı Eser’in Ed.Meineke Baskısı. [64]

                 Stoboei Florilegium, Ed.Gaisford, [65]

                 Aynı Eserin Meineke Baskısı. [66]

 

 

Asklepiodotos, İskenderiyeli

400 lü yıllar

                 Grek Düşünürü..

Proklos’un Öğrencisi.. Yeni-Platoncu’ydu..

                 Çok Yanlı bir Kişi’ydi. Hekim ve Büyücü. Renkleri ilk kez Tonlar’ına göre O sınıflandırdı. Bitkiler ve Hayvanlar’ı inceledi. Birçok Bitki Türleri saptadı. Müzik ve Hekimlik Alanı’nda yazdı. Bu Bilgiler Damaskios’un Eserinden dolaylı olarak öğrenilir.

 

 

İsidoros, İskenderiyeli

400 lü yıllar

                  Grek Düşünürü..

Kimi Metinler’de Gaza’lı olduğu yazar.

Proklos ve Marinos’un Öğrencisi’ydi. Marinos’dan sonra Okul’un başına geçti. Başarılı bir Öğretmen olmadığı söylenir. Kısa bir süre sonra Okul’un Başkanlığını Zenodotos’a bıraktı.

Yeni-Platoncu Atina Okulu’nun Son Düşünürlerindendi.  Bir Düşünür’den çok Teolog’du. Düşler’e inanırdı, Kitaplar’dan nefret ederdi.

Öğrencisi Damaskhios, İsidoros’a Övgü adlı Eserinde Onu över, ama Filosofi açısından yetersiz olduğunu da söyler.

 

 

Marcianus Capella

400 lü yıllar

                 Afrikalı Düşünür..

                 Yazdığı Latince Ansiklopedi, Aristoteles keşfedilinceye kadar Kilise Okulları’nda okutuldu.

 

 

Marianos

400 lü yıllar

                  Grek Düşünürü.. [67]

Filistin’in Flavia Neapolis’inde doğdu.

Politeist Yeni-Platoncular’ın Son Düşünürlerinden.. Prokles’in Öğrencisi’ydi. O’nun Ölümünden sonra Atina Okulu’nun başına geçti.

                 Antikçağ Grek Fşlosofisi’nin son Kalıntısı olan bu Okul, Marianos’dan sonra daha 3 Başkan tarafından yönetildi. (İsidoros, Zenodotos, Damaskios) . Roma İmparatoru Justinianus’un Emriyle kapatıldı. Batı Düşüncesi’nin Filosofik Kaynağı olan Antik Grek Feilosofisi böylece Tarih’e gömüldü. Atina Okulu’nun kapatılmasından kimsenin Haberi olmamıştı. Çünkü Varlığından da kimsenin haberi yoktu.

 

Asklepiades, Mısırlı

400 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Yeni-Platoncu. Proklos’un Öğrencisi’ydi.

                 Mısır’ın Eski Dinlerini inceledi ve önemli bir Tarih yazdı. Bütün Teolojiler arasındaki Uygunluk belirtmek amacını güden bir Eseri de vardı. Eserlerinden hiçbiri günümüze gelmedi.

 

Olempiodoros

400 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

                 Aynı yy.da yaşayan bu adlı iki Düşünür mü var, ikisi aynı kişi mi bilinmiyor. Biri İskenderiye’li ve Proklos’un Öğretmeni denir, diğeri için Yeni-Platoncu Bilgisi verilir.

 

Stephanos

400 lü yıllar

 

                 Bizanslı Düşünür..  Grek asıllı.

Hekim,  Astronom, Simyacı ve Coğrafyacı’dır.

                 Ethnika adlı Tarih ve Coğrafya Sözlüğüyle Ünlü’dür. Bu Sözlük Eskiçağ Tarihi ve Coğrafyası bakımından Değerli bir Kaynak’tır.

 

Athenais

401-461

 

                 Grek Kadın Düşünürü..

Düşünür Leontios’un Kızı’ydı. İmparator Teodosios’la evlendi. Doğu Roma İmparatoriçesi oldu.

                 Antik Grek Kültürü ile Hristiyan Kültürünü bağdaştırmaya çalıştı. Bizans Okulu’nun yeni bir biçimde kuruluşunu sağlayanlardandı.

                 Eserleri

                 -İsa’nın Hayatı,

 

Movses

407-492

 

                 Ermeni Düşünürü...

                 Patrik Katibi’ydi.. Öğrenimini Urfa ve Kostantinopolis’de yaptı. Hayatının sonuna doğru Piskopos oldu.

    

Eserleri:

                 -Hayots Badmutyun, Ermenilerin Tarihi.

                 -Septanta İncili’ni Ermenice’ye çevirdi.

 

 

Proklos

412-485

 

                 Grek Düşünürü..

Kostantinopolis’de doğdu. İskenderiye’de Aristoklesci Düşünür Olympiodoros’un Derslerini dinledi.

Yeni-Platonculuğun Kurucularından olarak  Kurduğu Atina Okulu’nda Filosofi okuttu. Atina’da Larissa’lı Domninos’un yerine Yeni-Platoncu Okul’un başına geçtiğinde 40 Yaşındaydı.

Diyalektik Üçleme’yi ilk ortaya atan O’dur. Triad (üçlem) tTrimi Onun Buluşu. [68]

Antik Mitoloji’nin İçeriğini bir Filosofi Sistemi’ne dönüştürdü. Bu nedenle O’na Antikçağ Grek Skolastiği demek olan Heathenizm’in Sistematikçisi denir.

Platon’un Tekil’in kendini Çoklukta açığa vurması ve Çokluğun Birliğe varması Öğretisi’nden yola çıkmış ve varolan herşey’in gelişmesini üç Evre’ye ayırmak gibi bir sonuca ulaşmıştır. Platon’un Mistik Spiritualizmi bu sonucu gölgeler.

O’na göre Gelişme, Dönüşme’den değil, kendisi Değişikliğe uğramayan, ama Varlıklar’ın ortaya çıkmasını sağlayan ne idüğü belirsiz bir Güç’ten doğar.

O’na göre   Mutlak ve Amethektıs [69] olan bu Güç Birlik’tir. Bu Birlik’ten ilkin Varlık [70] yani Sonsuz [71] ‘la onun Amacı  ya da Biçim [72] ini ve her ikisinin birliği olan Sonlu [73] u çıkarır.

İkinci olarak bu Birlik’ten Hayat [74], yani Devim ya da Güç [75] le Var olma [76] yı ve her ikisinin birliği olan Anlaşılır Hayat [77] açılır.

Üçüncü olarak da Zihin [78],   yani Statik Düşünce [79] yle Devimsel Düşünce ya da Algı [80] ve bunların Birliği olan Düşünmeli Düşünce [81] çıkar.

Görüldüğü gibi bu Üçleme bir açıdan Jamblikhos’un 3 Üçüzlü [82] sini andırır.

Proklos’a göre açılmış durumdaki Mutlak yani Theos budur. [83]

Proklos’un günümüze Stoikheiosis  Theologike (Tanrıbilimin Temel bilgileri) [84] Eseri gelmiştir. Yeni-Platoncu Metafizik üzerine günümüze kalan tek Eser de budur. Ortaçağ boyunca Aristoteles’in sanılmıştır.

Hançerlioğlu kimi Filosofi Tarihçileri’nin O’nu Politeist Yeni-Platoncu olarak   Porphyrius ve Jamplikhos’un Ardılı gösterilmesini yanlış bulur. O Atina Yeni-Platoncu’sudur.

 Atina Okulu O’nun Ölümünden sonra da Uzun Yıllar Politeist Yeni-Platoncu yetiştirdi. İmp. Justinianus 529 da O’nu kapattı.

 

 

Damaskhios

470-5??

 

                 Grek Düşünürü.. [85]488 de doğduğu da söylenir.

                 Damas’lıydı. Atina Okulu’nun kendisinden önceki Yöneticileri İsidoros ve Zenodotos’un Öğrencisi’ydi.

                 Antikçağ Grek Filosofi’nin son Düşünürü’dür. Çünkü MS. 529 da Politesit Yeni-Platonculuğun son Sığınağı olan Atina Okulu, imp. Justinianus’un Emriyle O’nun Yönetimindeyken kapatıldı.

                 Tarihçiler ‘Okulun kapatıldığından kimsenin haberi olmadı ‘derler. Çünkü Varlığından da kimsenin haberi yoktu. Okulu kapatılınca önce Samanoğulları’nın Egemen olduğu İran’a gittiği, ama orada tutunamayarak İskenderiye’ye döndüğü söylenir. Ölüm Tarihi bilinmiyor.

                 Eserleri:

                 -İsidoros’un Hayatı bugüne gelebildi.

-Doutes et Solutions sur les premiers principes (İlk ilkeler Üstüne Şüpheler ve Çözümler ) adlı bir Eseri daha vardı.

 

 

İoannes Philoponos

490-566

 

                 Grek Düşünürü..[86] Gramerci adıyla ünlüdür.

                 Grek Patristiği’ydi.  Ammonios Sakkas’ın Öğrencisi’ydi. Hristiyanlığın Savunmasını yaptı. Aristoteles’in (ö.MÖ 322) hemen bütün Eserlerini yorumladı. Bu Yorumlar özellikle 1400 lerde çok ünlendi, birçok kez basıldı.

                 3 Tanrılı bir Din (triteizm) Anlayışı Öğretisi Sapkınlık olarak mahkum edildi.

                 Eserleri:

                 -Kata Proklu Peri Aisiotetos Kosmu, (Evrenin Sonsuzluğu üstüne Proklos’a Karşı)

 

 

Damaskhios

470-5??

 

                 Grek Düşünürü.. [87]

Damas’lı. Doğum Tarihi tartışmalıdır. [88]Ölüm Tarihi bilinmiyor.

                 Antikçağ Grek Filosofisi’nin son Düşünürü denebilir. Atina Okulu’nun kendisinden önceki yöneticileri İsidoros ve Zenodotos’un Öğrencisiydi. Ünlü Sicilyalı Simplikos’u da O yetiştirdi.

529 da Politeist Yeni-Platonculuğun son sığınağı olan Atina Okulu , İmparator Justinianus’un emriyle O’nun yönetimindeyken kapatıldı. Tarihçiler ‘Okulun kapatıldığından kimsenin haberi olmadı’ derler. 

Okulu kapanınca önce Samanoğulları’nın egemen olduğu İran’a gitti. Orada tutunamayarak İskenderiye’ye döndü.

-İsidoros’un Hayatı adlı eseri bugüne gelebildi.

-Doutes et Solutions sur les premiers principes (İlk Ülkeler Üstüne Şüpheler ve Çözümler)’dir.

 

 

Herennios

500 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Ammonios Sakkas’ın Öğrencisi’ydi. Origenes ve Plotinos’la Arkadaş’tı. 3 Arkadaş, Sakkas’tan öğrendikleri Gizlibilimi açıklamamak için Yemin ettiler. Ama O Yemini bozdu. O zaman diğer Arkadaşları da bozdular. Bu Bilgileri Porphyrios’un Plotinos’un Hayatı adlı Eserinden öğrenilir.

                 İskenderiye Okulu Yeni-Platoncular’ındandı.

 

 

Hesykhios

500 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü...

Miletos’luydu. İskenderiye’ye geldi ve orada çalıştı.

Eserleri:

                 Başlangıç’tan kendi çağına kadar bir Evren Tarihi yazdı.

                 Kaybolan bir Onamotologos (Terimler Sözlüğü) vardı.

 

 

Sallustios

500 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

Kinik Okul’un Son Düşünürü..

                 Demostenes’in Söylevlerini ezberlemiş olan Emese’li (Humus) bir Hatip’ti. Atina’da ve İskenderiye’de Filosofi Dersleri verdi.

 

 

Theophanes

500 lü yıllar

 

                 Bizans’lı Düşünür.. Hayatı üstüne Bilgi yok.

                 Eserleri:

                 -İustinianos ve Maurikios’un Tarihi ,bu Eseriyle tanınır.

 

 

Asklepios, Tral’li

500 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü.. Ammonios Hermioe’nin Çğrencisi oldu.

                 Aristotelesci’ydi.

                 İskenderiye’de yaşadı. Yakın zamana kadar çok önem verilen Notlarının Ammonios’un Derslerinde tuttuğu Notlar’dan meydana geldiği anlaşılmıştır.

 

Zenodotos

500 lü yıllar

 

                 Grek Düşünürü..

                 Politesit Yeni-Platonculuğun Son Okulu, Atina Okulu’nun sondan bir önceki Başkanıdır. İskenderiye’li İsidoros’tan sonra Başkan oldu. O’ndan da Başkanlığı Damaskios aldı. Okul kapatıldığında Roma 2 yy. dan beri Hristiyan’dı.

 

 

 

Simplikios

500-??

 

                 Grek Düşünürü.. [89]

                 İskenderiye’de Ammonios’tan ve Atina’da Damaskios’dan Ders alan Yeni-Platoncu.

                 Okul’un kapatılmasından sonra İran’a sığındı. 533 de Atina’ta döndüyse de Ders veremediğinden Eserler yazdı. Aristoteles için en güvenilir başlıca Kaynak’tır.

                 Büyük önemi Yorumlar adlı Eserinin Grek ve Roma Filosofileri için başlıca Kaynaklar’dan biri olmasıdır. Bu Eser büyük çapta Eski Metinleri kapsar. Özellikle Aristoteles ve Epiktetos Yorumları çok ünlü’dür. Bu Yorumlar Herman Diels ve M. Hayduck tarafından yayınlandı.[90]

                 Son olarak da Berlin Akademisi tarafından yayımlanan ve Aristoteles’in (ö.Mö 322) Bütün Yorumlarını kapsayan Commentaria in Aristotelem Graeca [91] adlı Toplubası’mın içinde yer aldı.

 

 

Gregoire de Tours

538-594

 

                 Fransız Tarihçisi..

                 Piskopostu ve Saint adını aldı.

                 Eserleri :

                 -10 Ciltlik L’Histoire des Francs (Frankların Tarihi) adlı eseriyle ünlü. Çok önemli Belgeleri kapsayan bu Eser için Engels ‘mutlaka okumak gerekir’ der.

 

 

İsidoros, Sevillalı

570-636

 

                 Grek Düşünürü..

                 20 Kitaplık Büyük bir Ansiklopedi yazdı. (Etimologiae). Bu Eser Ortaçağ Kitaplıklarının Başeseri oldu.

                 O, Nesnelerin Özü’nün onların Adlarından çıkarsanabileceğini, bu Adların Etimoloji’sinden öğrenilebileceği kanısındadır. Bu Varsayımların kimileri Yanlış, kimileri Gülünç, kimileri de Doğru bulunmuştur. Yetkililer bütün Yanılgılarına rağmen onu Değerli bir Eser sayarlar.

 

 

İsa Gerçeği’nin Yeniden Zuhuru

610-632

 

      İsa’dan ‘Mesih’ (Ali İmran 45, Nisa 157,171,172, Maide 17,72,75, Tevbe 30,31) adıyla söz eder;onu ‘Kelimetullah’ ve ‘Ruhullah’ olarak niteler. İsa’nın ‘Ruhulkudus’le desdeklendiği (Baqara 87) bildirir. Meryem’in bakireliğini (Ali İmran 45,47,59, Meryem 17-33, Enbiya 91, Mü’minun 50), İsa’nın Mucizelerini (Baqara 87,253, Ali İmran 46,49, Maide 109-115, Meryem 27-34,36), Kıyamet’ten once Yeryüzü’ne ineceği doğrulanır. Buna Karşılık Qur’an İsa’yı Tanrı’nın Oğlu ya da kendisi sayan Hristiyan İnancı’na kesinlikle karşı çıkar (Meryem 35, 88-93, Yunus 68, Baqara 116, Enbiya 26, Maide 17, 116-118); onun Tanrı’nın bir Peygamberi ve Kulu olduğunu (Maide 75, Ali İmran 48-49, Zuhruf 59,64)) vurgular, ayrıca İsa’nın öldürülmediğini, yalnızca ‘Yahudiler’e öyle göründüğününğ’, ‘Tanrı’nın Onu kendi katına yükselttiğini (Ali İmran 54-55, Nisa 157-158, Maide 110) bildirir. Qur’an ve Sünnet dışında da İslam Geleneğinde İsa’nın Hayatına ve Sözlerine İlişkin pek çok Rivayet aktarılmış, bunların bir bölümü el-Gazali’nin İhya-i Ulumuddin adlı Eserinde yer almıştır.

     

Bibliyografya:

 -*Anabritannica, C. sh.629-630

 

 

Erişilebilir seçenekleri www.microsof.com/enable

 

www.cs.bilkent.edu.tr/_guvenir/oku