Wole Soyinka

1934-

 

        Tam Adı Akinwande Oluwole Soyinka. 13 Temmuz 1934’te Abeokuta, Nijerya’da doğdu. 1986’da Nobel Edebiyat Ödülü aldı. Nijeryalı Oyun Yazarı, Şair, Romancı ve Eleştirmen. Modern Batı Afrika’yı Konu alan Eserler’inde, İnsanlığın ilerlemesinin önündeki Engeller’i Trajik bir Duygu’yla ve Yergili bir Uslup’la anlattı.

        Yoruna Asıllı’ydı. Ibadan’da başlattığı Öğrenim’ini İngiltere’de sürdürdü. Leeds Üniversitesi’nin İngiliz Edebiyatı Bölümü’nü bitirip Nijerya’ya döndükten sonra 1960 Maskları (sonradan Orisun Tiyatrosu) Adlı bir Tiyatro kurdu. İlk Önemli Oyun’u A Dance of the Forests’i Nijerya’nın Bağımsızlığı’nı Anma Törenleri’nde sahnelenmek üzere yazdı. Bu Yergili Oyun’da Soyinka, Yeni doğan Ulus’u Romantik Efsaneler’den sıyırarak anlatıyor ve Nijerya’nın Bugün’ünün de bir Altın Çağ olmadığını göstermeyi amaçlıyordu.

        Daha Hafif sayılabilecek olan Oyunlar’ından ilk kez 1959’da İbadan’da sahnelenen The  Lion and the Jewel’da Batı Kültürü almış Gösterişçi Öğretmenler’i; The Trials of Brother Jero Yeni kurulan Kiliseler’de Halk’ın Sırt’ından zenginleşen Vaziler’i Alay’a aldı. 1966’da Dakar’da gerçekleştirilen İlk Siyah Sanatları Şenliği’nin Açılış Oyun’u olan Kongi’s Harvest ve The Road gibi daha Ciddi Oyunlar’ında ise, Afrika’daki Baskıcı Yönetimler ve Genel olarak Nijerya Toplumu Karşısında duyduğu Hoşnutsuzluğu Dile getirdi. The Strong Breed’de Nijerya’nın Köyler’inde Her Yıl Topluluğun Günahlar’ını yüklenecek Yabancı bir Kişi Seçme Geleneğine Dikkat çekti.

        Soyinka Oyunlar’ında , Batı Tiyatrosu’nun Ögeler’iyle Yoruba Halk Kültürü ve İnançlar’ından kaynaklanan Konu ve Tiyatro Teknikleri’ni Ustaca birleştirir. Simgesel bir Anlatıma, geriye Dönüşler’e ve Sağlam bir Olay  Örgüsü’ne Yer verir. En İyi Eserler’inde Usta bir Mizah , Yergi ve İroni Anlayışı’nın yanı sıra İncelikli bir Şiirsel Uslup Göz’e çarpar. Bu Oyunlar ayrıca, Kişiler’in Toplumsal Konumu’nu ve Moral Nitelikler’ini Ustaca yansıtan bir Dil Kullanım’ıyla da Dikkat çeker.

        1969-1964 Arası’nda Black Orpheus Adlı Edebiyat Dergisi’nin Yayın Yönetmenliği’ni üstlendi. 1960’tan sonra Edebiyat ve Tiyatro Dersleri verdi, ayrıca Nijerya’nın Ibadan, Ife ve Lagos gibi Çeşitli Üniversiteler’inde Tiyatro Toplulukları’nı yönetti.

        Bir Grup Genç Aydın’ı ilk Roman’ı The Interpreters 1965’te yayınlandı. Bunu 1973’te 2.Roman’ı Season of Anomy izledi. Soyinka’nın ABD’de de Sahne’ye konan Oyunlar’ı Arası’nda, ilk kez 1965’te Ibadan’da sahnelenen ve sonradan Ad’ı Madmen and Scientists olarak değiştirilen Madmen and Specialsts ile ilk kez 1975’te sahnelenen, Yoruba Toplumu’nun Geleneksel Değerler’iyle Sömürge Yönetimi’nin Değerleri Arası’ndaki Çatışma’yı El’e aldığı Death and the King’s Horseman sayılabilir. Idanre and Other Poems ve 1972’de A Shuttle in the Crypt Ad’ıyla yeniden yayaınlanan Poems from Prison Adlı Şiir Kitaplar’ı, Soyinka’nın Lirik, Dramatik ve Filozofik Şiir B,içimleri’ni kullanmadaki Ustalığı’nın yanı sıra Dil’e Egemenliği’ni de yansıtır. The Man Died Adlı Düzyazı Eser’inde de, Tutuklanışını ve Hapishane’de geçirdiği Yıllar’ı anlatır. En Önemli Eleştiri Kitab’ı Myht, Literature, and the African World’deki Denemeler’inde , Yoruba Efsaneleri Işığı’nda  Sanatçı’nın Rol’ünü ele alır.

        Soyinka Nobel Edebiyat Ödülü’nü alan İlk Siyah Afrikalı Yazar oldu.

 

        Eserleri:

        -A Dance of the Forests, (Ormanlar’ın Dans’ı )

        -The  Lion and the Jewel,[1] (Aslan ile Mücevher),

        -The Trials of Brother Jero ,[2] (Rahip Jero’nun Çilesi),

        -Ake:The Years of Chilhood,[3]( Ake:Çocukluk Yılları),

        -Kongi’s Harvest ,[4] (Kongi’nin Hasad’ı),

        -The Road , [5](Yol),

        -The Strong Breed,[6] (Güçlü Soy),

        -The Interpreters , [7](Yorumcular),

        -Season of Anomy , [8](Aykırılık mevsimi),

        -Madmen and Scientists , [9](Deliler ve bilim adamları),

        -Madmen and Specialsts , [10](Deliler ve Uzmanlar),

        -Death and the King’s Horseman ,[11] (Ölüm ve Kral’ın Atlısı),

        -Idanre and Other Poems  , [12](Idanre ve Diğer Şiirler),

        -Poems from Prison , [13](Hapishane’den Şiirler  ) 1972’de A Shuttle in the Crypt Ad’ıyla  yeniden yayınlandı.  buradaki Şiirler’in Çoğu’nu, Biafra’nın Nijerya’dan ayrılması için çalıştığı Gerekçe’siyle  hapsedildiği 1967-1979 Arası’nda yazdı.

        -The Man Died ,[14] (Adam öldü )

        -Myht, Literature, and the African World, [15](Mitoloji, Edebiyat ve Afrikalılar’ın Dünyası ),