ABDU'L-QÂDİR GÎLÂNÎ
1077/8-1166
h470-561
Künyesi Muhyiddin Ebû Muhammed
ibnu
Ebi Salih.
(
Cengi-Dost )Şöhreti
Gavs-ı A'zam
dır.
Qâdiriyye
Tarikatı'nin
Pîri...
Soyu
İmam Hüseyin
ibnu Ali bin Ebîbekr'e
Vâsıl
olur.
h470
de İran'ın Gîlan
(Geylan)Kasabası'nda
doğdu.
Öğrenim'ine burada başladı.
Genç
Yaşta
Tahsil
için Bağdad'a gitti.
1 (Nefehat'ın
Beyanına göre,
Abdu'l-Qadir Gîlanî,
İlim
Tahsil etmek için
Bağdad'a gitmek istediğini
Annesine söylemiş,
Kadın
Oğlu'nun bu
Teşebbüs'üne
Memnuniyetle
Rıza gösterdiği gibi,
Kocasından
kalan
80
Dinar'ın
40ını,
Oğlu'nun
Hırkası
Koltuğunun
altına dikerek Bağdad'a uğurlamıştır. Abdu'l-Qadir'e
Annesinin
tek
Nasihati; "Asla
Yalan söyleme" olmuştur. Kafile Bağdad'a
doğru giderken,
Eşkiya'nın
Hücumuna
Maruz kalmış. Şakiler'den
biri Abdu'l-Qadir'e, yanında bir
Şeyler olup olmadığını
sorunca, o da
Koltuğunun altında
40
Dinar
Dikili olduğunu
söylemiş. Şakî,
Çocuğun bu
Sözüne
Ehemmiyet vermemiş, ikinci
bir
Şaki'nin
Sorusuna da aynı
Cevabı veren
Abdu'l-Qadir'i
Reisler'inin
Huzuruna götürmüşler ve orada,
Hırkasının
Koltuğundaki
40
Dinar'ı çıkarmışlar.
Eşkiya
Reisi: "Para'nın yerini niçin söyledin?" deyince,
Abdu'l-Qadir:
"Anneme asla
Yalan söylemiyeceğim
Hususunda
Söz vermiştim"
Cevabında bulunmuş. O
Zaman
Reis, bu
Küçük
Çocuğun
Ahde
Sadakati karşısında
Hayretler içersinde kalarak,
Kötü
Huyu'ndan
vazgeçmiş,
Efrad'ıyla birlikte, bundan sonra bu gibi
Hareketler'e
Tevessül etmiyeceklerine
Yemin etmişler ve
aldıkları
Eşya'yı
Sahiplerine
Teslim ederek ayrılmışlar (Lamiî,
Nefehat Tercümesi., s. 586).
Qadı
Ebû Saîd Mahzûmî'den
Fıqıh,
Ebû Bekr bin el-Muzaffer
ve
diğer
bazı
Meşhur
Muhaddisler'den
Hadis
dinledi,
sonra
Va'z
ve
Tedris'e
başladı.
Şaii iken
Hanbelî
Mezhebi'ni
benimsedi.
Sonraları Ebû Zekeriyya et-Tebrîzî'den
Edebiyat
okudu.
Tahsil'ini
tamamlayıp, bir
süre
daha Bağdad'da
Va'z
ve
Nasihat'te
bulunduktan sonra,
Uzun süre Halvet'e
çekilip,
Riyazet'le
yaşamaya başladı.
Sonra
Seyahat'e
çıkıp,
Mücahede-i
Nefs'e
ve
Sahralar'da
İkamet'le
Zühd
ve
İbadet'e
koyuldu,
o sıralarda Şeyh Ahmed Debbâs'la
Sohbet
edip, kendisinden
Ahz-ı
Tarikat
etti.
528 (1134)de Ebû Sa'd Medresesi'nde
Ders
verirken
Usûl-i
Fıqıh
ve
Tasavvuf'a
dair
Kitaplar
yazdı.
11 Şubat
1166'da
Bağdad'da
Vefat
etti.
Burdaki
Mezarı bir Ziyaretgah'tır.
Eserleri:
Telifât'ı
çoğunlukla
Va'z
ve
Hutbeler'den
oluşur:
Eserler'indeki
Mev'izalar'ın
Konuları
şöyle.
Mürid'in
bir
Müddet
Çile
Devresini
geçirerek,
Dünya'dan
tamamiyle
El
çekmesi ve bundan sonra tekrar
Dünya'ya
dönüp, ondan
Haz
ve
Nasib'ini
alarak, başkalarını
İrşad
etmesi. 2
(2_
Nefehat Tercümesi., s. 585-586;
Kâmusu'l-A'lam, c. IV, s. 3087;
İslam Ansiklopedisi., c. I, s. 80-82.
)
-el-Gunye
li Talibi Tarîqi'l-Haqq: Sülûk ve
Ahlaq'a ait bir
Risale.
Kahire'de 1288 (ös.1871) de
basıldı.
-el-Fıqhu'r-Rabbânî:
545-546 (1150-1151)
Yılları arasında verdiği
62
Va'z'dan ve bir
Zeyil'den ibarettir. Bu
Kitap da 1302 (ös.1885) de Kahire'de
basıldı.
-Fütûhu'l-Gayb:
Oğlu Abdürrezzaq'ın topladığı
Çeşitli
Mevzular hakkında
Babası
tarafından verilmiş
78
Va'azı
Havidir. 1304 (ös.1887) de basılan "Behcetü'l-Esrar"ın
Kenarındadır.
-Hizbü
Beşâiri'l-Hayat: Tasavvufî
Evrad'dan ibaret'tir. İskenderiye'de
1304 (1887)'de basıldı.
-Cilau'l-Hâtır
min Kelami'ş-Şeyh Abdi'l-Qadir:
Keşfü'z-Zünûn, c.1, s. 592'de
zikredilmiştir.
-el-Mevâhibu'r-Rabbaniyye
ve'l-Fütûhu'r-Rabbaniyye fi Meratibi'l-Ahlaqi's-Seniyye
ve'l-Maqamati'l-İrfaniyye:
Ravzatü'l-Cennat, s. 441'de
zikredilmiştir.
-Yevakîtü'l-Hikem:
Keşfü'z-Zünûn, c. 2, s. 2053'de zikredilmiştir.
-el-Füyûzatü'r-Rabbaniyye
fi'l-Evradi'l-Qadiriyye: Bu
Eser de 1303 (1886) de
Kahire'de basıldı.
-Behcetü'l-Esrâr
ve diğer
Terceme-i
Hal
Eserlerinde
Mevcut olan
Mev'izalar'ından
ibarettir.
