Babanzade Ahmed Naim

1872-1934

 

       Bağdat Mektupçuları’ndan Mustafa Zihni Paşa'nın Oğlu’dur. 1290 da Bağdat'ta doğdu. Bağdat Rüşdiyesi'ni bitirdikten sonra İstanbul'a geldi. Galatasaray Sultanisi ve Mülkiye Mektebi'nden Mezun oldu( 1894). Aynı Yıl Hariciye Nezareti Tercüme Kalemi'nde çalışmaya başladı.

       Maarif Nezareti Tedrisat Müdürlüğü yaptı (1911,12). Galatasaray Sultanisi'nde Arapça okuttu (1912-14). Fatih Türbedarı Mutasavvıf Ahmed Amiş Efendi (1807-1920) nin Kız’ıyla evlendi. 1914 de Maarif Nezareti Tercüme Dairesi Azalığına getirildi. Bu Daire Bünyesinde kurulan Islahat-ı İlmiyye Encümeni'nin Çalışmalar’ına katıldı, bu Encümen’in hazırlayarak yayınladığı Felsefe Istılahları ( Islahat-ı İlmiyye Encümeni tarafından Kamus-u Felsefe’de Münderic Kelimat ve Tabirat için Vaz ve Tedvini Tensib olunan Istılahat Mecmuasıdır- Fransızca’dan Türkçe’ye, 1914) ve Sanat Istılahları ( Istılahat-ı İlmiye Encümeni tarafından Sanayi-i Nefise'de Mevcud Kelimat ve Tabirat için Vaz ve Tedvini Tensib olunan Istılahat Mecmuası’dır) , 1914) Adlı Kitaplar’ın hazırlanmasında Büyük ve Etkili Emekleri geçti. Bu Görevlerin ardından Daru’l-Funun Edebiyat Fakultesi’nde Müderrisliğe başladı (1914-33). Felsefe, Ruhiyat, İlmu’n-Nefs, Ahlaq, Mantıq, İlm-i Ma'ba'de't-Tabia Dersleri okuttu. Bu Dersler için hazırladığı Tercüme-Te’lif Notların bir kısmını daha Sonraları kitaplaştırdı. Daru’l-Funun'da bir ara Umum Müdürlük ( Rektör) Görevinde de bulundu.

       1933 Üniversite Reformu’yla Yeni kurulan İstanbul Üniversşitesi Bünyesine birçok Arkadaşı gibi Ahmed Naim'de alınmadı ve Emekli’ye ayrıldı. 13 Ağustos 1934 Günü Sabah Namazını kılarken Secde’de Vefat etti. Ertesi Gün Edirnekapı Mezarlığı’na defnedildi.

 

       Eserleri:

       -Sarf-ı Arabiye Mahsus Temrinat ,  [1]

       -Mebadi-i Felsefe’den İlmu'n-Nefs ,    [2]

       -İslam'da Davayı Qavmiyyet ,[3] Türkçüler’ce savunulan Irkçı ve Milliyetçi Görüşler’in Tenkit edildiği bu Kitap üç defa sadeleştirildi.[4]

       -Hikmet Dersleri,[5]

       -İlm-i Mantık, [6]

       -Tevfik Fikret'e Dair ,  [7]

       -Ahlaq-ı İslamiyye Esasları , [8]

       -Hadis-i Erbain Tercümesi,  [9]

       -Sahih-i Buhari Muhtasarı Tecrid-i Sarih Tercüme ve Şerhi,  [10]

       -Genel Çizgileri’yle İslam, [11]

       Sırat-ı Müstakim- Sebilürreşad'da yayınlanmış Telif Tercüme çokça Makale vardır.

 


 

[1]    Galatasaray Ders Nazırı Cemil bey'in yazdığı Sarf-ı Arabi Adlı Kitab'ın Tatbikat ve Temrinleri, 1900. Baş kısmında Medreseler'de Takip edilen Arapça Öğretimi Tenkit edilir.

[2]    G. Fonsegrive'den Tercüme, 1915. Bu Tercüme'ye Ahmed Naim birçok İlave ettiği gibi 1900 Felsefi Terim için hazırladığı Türkçe Karşılıkları da Eser'in Sonuna İlave etti. Bu Kitap yayımlandığı zaman çok ilgi topladı

[3]    Önce Sebilürreşad'da Uzun bir Makale halinde neşredildi, say.293. 1914. Aynı Yıl Kitap olarak yayınlandı.

[4]     -Abdullah Işıklar: İslam Irkçılığı reddedmiştir, 1963. bazı Kısımları Eksiktir.

     -Ömer Lütfi Zararsız: İslam'da Irkçılık ve Milliyetcilik, 2. bas. 1979. bazı Açıklayıcı Notlar, Ahmed Naim ve Musa Kazım'ın Hal Tercümeleri yer alır.

     - M. Ertuğrul Düzdağ: Türkiye'de İslam ve Irkçılık Meselesi içinde, 1983. Dipnotlar ve Ara Başlıklar yanında Baş kısmında Ahmed Naim'in Hal Tercümesine yer verir. En iyi sadeleştirmedir.

[5]    1919

[6]    1919

[7]    Rıza Tevfik Türk Ocağı’nda verdiği bir Konferans'ta Fikret'i savunur, Akif'i Tenkit eder. A.Naim, Filozof Dr. Rıza Tevfik Beyefendiye" Başlığı altında bu Kitapcığı Kaleme aldı. Önce Sebilürreşad'da yayınlandıktan sonra Kitap olarak basıldı ,1920

[8]    1924. Ö.R.Doğrul tarafından sadeleştirilerek İslam Ahlaqı'nın Esasları Adıyla yayınlandı, 1963

[9]    en-Nevevi'den Tercüme, 1925. Latin Harfleri'yle 1967

[10]   1 ve 2.Ciltler, 1928. 3. Cild'in Müsveddeleri de O'nun tarafından yazıldı. Vefat'ından sonra Tercüme'yi üstlenen Kamil Miras tarafından bu Notlar gözden geçirilerek yayınlandı. 1. Cild'in Büyük Kısmı Ahmed Naim tarafından Telif edilen Güzel bir Hadis Usulu kitabıdır.

[11]   Musavver Muhitu'l-Maarif'dehi İslam Maddesinin sadeleşririşlerek Neşri, 1975