İsmail Fenni Ertuğrul

1855-1946

 

      1272 de Tırnova/ Bulgaristan'da doğdu. Babası Tırnova Mahalli İdare Meclisi Azası Mahmud bey'dir. Küçük Yaşta Hacı Amiş Ahmed'in (ö.İst 1920) Sıbyan Mektebi'ne gitti. İlk ve Orta Tahsilini Tırnova Rüşdiyesi'nde yaptı. Buradan Mezun olduktan sonra bir taraftan Medrese’ye devam ederek, Arapça ve İslami İlimler okudu, bir yandan da Muhasebe Kalemine devam ederek Muhasebe öğrendi. 16 Yaş'ında iken Varidat Mukayyıtlığı'na Tayin edildi. Tırnova Muhasebeciliği'ne Tayin edilen Cudi Efendi'den Muhasebe Dersleri'ni ilerletti ve kendisinden Musiki (Cudi Efendi, Dede Efendi'nin Talebelerinden Meytabzade'den Musiki Dersleri almıştı). Tırnova'nın İşgali üzerine 20 Yaşlar'ında iken İstanbul'a Hicret etti ( 1876). Maliye Nezareti'ne Tahsisat Katibi olarak Görev'e başladı, ardından Divanı Muhasebat ( Sayıştay) geçti (1883), Divan Üyesi oldu (1899), Dahiliye Nezareti Muhasebeciliğine Tayin edildi ( 1901). Bu Görev'den, Vaktini Çalışmalarına ayırmak Maksadıyla Emekli oldu ( 1909).

       Divan_ı Muhasebat'ta çalışırken bir taraftan da  Lisan Mektebi'ne Devam etti ( 1883-86). Fransızca Resmi Yazışmaları yapacak Kişiler yetiştirmek için açılan bu Mektep'te çok iyi Fransızca öğrendi. Buradan Diploma aldıktan sonra iki ayrı Hoca'dan 4 Sene İngilizce okudu. Mesleği İcabı Mali ve İktisadi Konular'la da ilgilendi. Özellikle Dahiliye Nezareti Muhasebesi'nin belli bir Sistem içinde işlemesi için gerekli Düzenlemeleri yapmada büyük Emekleri geçti.

      Musiki, İ.Fenni'nin ayrı bir Meşgalesi. Tırnova'da Dimitriyof'tan Kanun, Pamukluoğlu'ndan Keman çalmasını öğretmiş, Cudi Efendi'den Şarkı meşketmiş, İstanbul'a Göç ettikten sonra da Tanburi Ali Efendi ile Bestekar Şevki bey'den Musiki Dersleri almıştır. Vefat'ına kadar sürdürdüğü ve Güftesini de yazdığı Beste Çalışmaları 200 civarındadır. 1924 de bestelediği bazı Askeri Marşlar Cumhurbaşkanlığı tarafından Mükafata layık görüldü.

       Emekli olduktan sonra üzerinde çalıştığı Konuların Ağırlık Noktasını, Müşteşrikler'in İslam'a yönelttikleri Tenkitler'le Materyalist ve Pozitivist Filozoflar'ın, Yeni Türk Aydınları'nı da Etkisi altına alan Görüşleri oldu. Bu Görüşler'e uzun uzun  Reddiyeler yazdı. Yayımlanmış, yayımlanmamış Eserler'inin çoğu bu tür Düşünceler'e Cevap Mahiyeti taşımaktadır. Tasavvufi  Neşvesi dolayısıyla özellikle Vahdet-i Vucud Meselesiyle ilgilenmiş, İbnu Arabiye ve Görüşler'ine yöneltilen Tenkidleri cevaplandırmaya ve Vahdet-i Vucud Mesleğini savunmaya çalıştı.

       Eserler'in birçok yerinde "Üstadım" diye Şeyh’inden bashetmekle beraber Adını vermez. [1]

        Hiç evlenmedi. 29 Ocak 1946 da İstanbul'da öldü. Mezar'ı Eyup'da Çocuk Bakımevi'nin arkasındaki Sırttadır. Mal Varlığı ve Kitaplarının Gelirini Daru’ş-Şafaka'ya bağışladı. 9050 Ciltlik Kütüphanesini Bayezıd Kütüphanesi'ne vakfetti.

 

        Eserleri:

  -Lugatçe-i Felsefe ,[2]

  -Maddiyyun Mezhebinin İzmihlali,   [3]

  -Kitab-ı İzalei Şukuk [4]

  -Vahdet-i Vucud ve Muhiddin Arabi, [5]

  -Küçük Kitap'ta Büyük Mevzular, [6]

  -Hakikat Nurları , [7]

         15 civarında da yayımlanmamış Telif, Tercüme Eserleri bulunuyor.


 


[1]    Şeyhinin Sıbyan mektebi'nde hocası olan ve daha sonraları İstanbul'a gelip yerleşen fatih Türbedarı Halveti Melami şeyhi Ahmed Amiş Efendi olabilir.

[2]    1927, Lugatçe-i Felsefe ‘den: "Mistisizm, ekseriya  akıldan başka bir vasıta  ile bilgi elde etme iddiası, diye tarif edilir. Bu  aklı bırakıp hislere ve hayallere tabi olmak manasına geleceğinden  tehlikeli bir yoldur.

     Diğer dinlerdeki mistisizmi bilmiyoruz  ama, mükaşefe erbabı  olan Müslümanlar aklı hiç bir zaman terk ve ihmal etmemişlerdir. lakin aklı, idrak edebileceği  gerçekler için kullanmışlardır. Aklın idraktan aciz kaldığı hakikatleri keşf ve ilhamla  anlamaya çalışmışlardır."

[3]    Bühner'in Madde ve Kuvvet isimli eserine reddiye, 1928

[4]    Dozy'in Tarihi İslamiyet'i üzerine reddiyedir, 1928

[5]    1928

[6]    1934

[7]    Vefatından sonra O.Ergin- A.K.Aksüt tarafından yayınlanan bu eser, H. Hirşfeld ve Clair Tisdull'un Qur'an'la ilgili eserlerine reddiyedir., 1949