İSMAİL
HAKKI BURSEVÎ
1632-1728 1063-1137
1063 (1652) de Aydos'da doğdu. 11 Yaşlarına geldiği zaman
Ebeveyni tarafından Tahsil için Edirne'ye gönderildi ve 7 Yıl
orada kaldı. 20 Yaşlarına geldiği zaman İstanbul'da geldi ve
Meşhur Hocalar’dan Ders okudu. Bir süre sonra Osman
Fazlı'nın Dersler’ine Devam ederek ondan Celvetiyye
Tarikati’nin Adab ve Talimat’ını öğrendi.
Bu arada Usûl-i Fıqıh’tan "Tenkîh"i okudu. Farsça
öğrenerek Sâdi'nin Gülistan'ını, Hâfız'ın
Divan'ını, Câmi'nin Baharistan'ını,
Kemalpaşazade'nin Nigeristan'ını, Mevlana'nın
Mesnevî'si ile Fihi ma-Fih'ini, Hüseyin Kaşifî'nin
Tefsîr'ini mütalaa etti.
Ayrıca Hat San'atına ve Musikî’ye de çalıştı.
Tahsil’ini 23 Yaş’ında tamamladıktan sonra Osman Fazlı
onu kendi Mümessili olarak Üsküp'e gönderdi. (1086/1675). Bir
sene sonra Şeyh Mustafa Uşşakî'nin Kızı Ayşe
Hatun ile evlendi. Bu sıralarda Osman Fazlı
kendisine bir Mektup yazarak Tedrisat’a başlamasını emretti.
İsmail Hakkı'nın Feyizli Neşir Hayatı bu
Ruhsat’tan sonra başladı. Bir taraftan Öğrenciler’ine Ders
vermeye diğer taraftan Kitap yazmaya devam etti.
Bir süre sonra, Üsküp Müftüsü ile aralarındaki Anlaşmazlık
sebebiyle Osman Fazlı'nın Tavsiye’sine uyarak
Köprülü'ye geldi. 14 Ay kadar Köprülü'de kalan İsmail Hakkı,
Usturanca Halkı’nın Israrlı İstekleri üzerine 1093’de oraya
Tayin edildi, 2 buçuk Yıl sonra Osman Fazlı'nın
Azusu üzerine Edirne'ye döndü. Edirne'de 3 Ay kaldıktan sonra
1096 (1684) de Bursa'ya yerleşti. 30 Yıl’dan fazla Bursa'da
bulunduğu ve sonunda da orada Vefat ettiği için Bursevî
diye şöhret buldu..
1102 de Magosa'da bulunan Şeyhi Osman Fazlı'yı
Ziyaret etti. Orada 17 Gün kadar kaldıktan sonra tekrar
Bursa'ya döndü.
II. Mustafa Zamanında Nemse Seferi’ne İştirak eden
Erler’e Cihad’ın Qudsiyyetini, Sabır, Sebat ve Karar’ın Ecrini
anlatmak, onların Hislerine Tercüman olarak Savaş’a karşı
İştiyaklar’ının artmasını Te'min için Edirne'ye geldi.
Ordu 1107 (1695) de Hareket edip, Tuna'yı geçip Erdel
dolaylarında Düşman’la savaştıktan sonra, Kış Mevsiminin
başlaması üzerine tekrar Edirne'ye döndü ve 1108’de tekrar
Sofya üzerinden Belgrat Kal'ası’na geldi. İsmail Hakkı,
Elmas Mehmed Paşa'nın Hazır bulunduğu Bütün
Savaşlar’a İştirak etti. Hatta Çeşitli Yerler’inden Yara
aldığı için Edirne'ye döndü, bir süre sonra da tekrar Bursa'ya
gitti.
1111 (1699) de Şam'a, oradan da Hac Kafilesi’yle Mekke'ye
Hareket eti. 1122 de Deniz Yolu’yla 2. kez Hacc’a gitti.
h1129 da gördüğü bir Rüya üzerine tekrar Şam'a gitti ve
1132 e dek orada kaldı.
Daha sonraları İstanbul'a gelerek Üsküdar'a yerleşti. 3
Yıl sonra Tekirdağ'a, oradan da Bursa'ya geldi. 1137 (1728)'de
Bursa'da Vefat etti.
Eserleri:
167 Eser’i Tesbit edildi.
-Ruhu'l-Beyan:
6 Cild, Qur'an Tefsiri.
-Naqdü'r-Rical,
-Şerhü'l-Usûl lite'siri'l-Vusûl,
-Nefayisü'l-Mesail,
-Muhammediyye Şerhi: 1252 de Bulak'da basıldı.
-Mesnevi Şerhi: 1287'de Matbaa-yı Amire'de
basıldı.
-Şeceretü'l-Yakîn,
-Silsiletü'z-Zebeb,
-Kenz-i Mahfî,
-Şerh-i Usülü'l-Aşere, 1256'de İstanbul'da
basıldı.
-Muzîlu'l-Ahzan: Tegannî Mes'elesi.
-Risale-i Vahdet-i Vücûd.
