Meşruti Doğu Roma

(Devr-i Abdulhamid)

 

XII.Qureyşi Yüzyıl: (1771-1870)

 

1842-1918              Sultan Abdulhamid                      

 

 

Devr-i Fetret: 1871 ....

            

 1871-1938   Ahmed Avni Konuk
 1872-1934    Babanzade Ahmed Naim
 1872-1925     Muhammed Ali Şah
 1873-1960     Said Nursi                              Bak: Kürdi Müslümanlar
 1873-1936    Mehmet Akif Ersoy
 1873-1924   Seyyid Bey
 1874-1944     Abbas Hilmi Paşa 
 1874-1957  Kamil Miras
 1875-1949   Musa Carullah Bigiyev
 1876-1926   İskilipli Mehmet Atıf
     
 1877-1951    Tahirul Mevlevi Olgun
 1878-1944   Abdulkadir Erdoğan
 1878-1942   Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır
 1878-1814    Şeyh Ziyaeddin Efendi              Bak: Kürdi Müslümanlar
 1879-1947   Şerafeddin Yaltkaya
 1881-1957   Ebu'l-Ala Mardin
 1882-1948     Kazım Karabekir
 1882-1971    Eşref Edip Fergan
 1883-1961    M. Şemseddin Günaltay
 1884-1920?    Ali Şükrü Bey
 1884-1971    Ömer Nasuhi Bilmen
 1886-1960    Eyyub Sabri Hayırlıoğlu
 1886-1978    İsmail Hakkı Baltacıoğlu
 1887-1951    Ahmed Hamdi Akseki
 1887-1964    Hasan Basri Çantay
 1888-1959   Süleyman Hilmi Tunahan
 1888-1977   İsmail Hakkı Uzunçarşılı
 1889-1974    Hasan Hüsnü Erdem
 1891-1982     Hamit Aytaç
 1892-1967    Ali Fuad Başgil
 1892-1967    Cevat Rıfat Atilhan
 1892-1983   Ali Rıza Hakses
 1892-1984    Mahmud Sami Ramazanoğlu
 1893-1977   Tarık Mümtaz Göztepe
 1893-1962    Ömer Rıza Doğrul
 1895-1974  Mahir İz
 1895-1954   Şeyh Muhammed Sırri Efendi  Bak: Kürdi Müslümanlar
 1895-1986    Hacı Hulusi Yahyagil                Bak: Kürdi Müslümanlar
 1895-1997  Mehmet Akkiraz
 1897-1980  Mehmet Zaid Kodku
 1898-1925     Ahmed Şah
 1898-1978  Ali Nihat Tarhan
 1898-1983    M.Tevfik Gerçeker
 1900-1982  Abdulbaki Gölpınarlı
 1901-1974  Hilmi Ziya Ülken
 1901-1991      Gönenli Mehmet Efendi
 1902-1972   Abdulhakim el-Hüseynî             Bak: Kürdi Müslümanlar
 1902-1977  Tayyib Okiç
 1903-1980     Suut Kemal Yetkin
 1903-1994    İbrahim Bedreddin Elmalı
 1904-1983       Necip Fazıl Kısakürek
 1906-1977  Kemal Pilavoğlu

 

 

       Kızdıklarında Osmanlı Ahalisi'nin 'Gavur Padişah' diye Kulağını çınlattıkları II.Mahmud'un Abdulmecid üzerinden Torunu'ydu Abdulhamid-i Sani. Amcası Abdulaziz'in 15 Yıllık Saltanat'ın Trajik bir Son'la kapandığı 1876 Yılı'nda 34 Yaş'ında  başlayan Culus'u, tam  33 Yıl sonra Rumi Takvim'le 31 Mart Olayları diye anılan Selanik Harekatı ile 1909'da nihayetlenmişti. Elmalı'nın Hal Fetvası ile başlayan , 1918'e dek süren Sade Vatandaş Dönemi'nde Acı ile İttihatcılar Elinde bir Kukla Hali'ne gelen Birader'i Sultan Reşad'ın Riyaset'indeki Devlet-i Ali'nin Eriyişiini seyretmeye Mecbur tutuldu.

      Bu Seminer'de ele aldığımız Biyografiler , Gençlik Yılları Abdulhamid İktidarı'na (1876-1908) rastlayan Son Osmanlı Kuşağı'ndan başlayarak, Ölümleri Cumhuriyet Türkiyesi’nde sonlanan bir Nesil.. Zulumat Devrimi'nin Tanıkları, Mağdurları, Mesulleri...

 

       13.sü Olmayan Qureyşi Yüzyıl:

       Hz.Rasul'ün Veladet'i ile (m571) Başlangıc'ını Tesbit ettiğimiz Fil (Qureyş) Takvimi'nin m1870 Yılı'nda 1300 Sene'ye Baliğ Uzun İmamet Evresi'ni Nihayet'e erdirmiş olduk. Qader'in Müslüman Ümmet'e, Dahil oldukları 13.Yüzyıllar'ını kendi Muhtariyetler'i içinde tamamlatmadığını görüyoruz. En Dirayetlisi Devr-i Abdulhamid olmak üzre, Yüzyıl'ın ancak İlk Yarısı'nı içine alabilen 'Kabuk Hilafet' 1922'de Saltanat'tan, 1924'de Ruhaniyet'ten de sıyrıldı, kendini İlga etti. Bu Yarım Yüzyıl'da Hilafet'le Tesmiye olunanların hepsinin Tevellüd'ü  Geçen Yüzyıl'a ait: 1830 Abdulaziz (ö.1976), 1840 V.Murad (ö.1904), 1842 Abdulhamid (ö.1918), 1844 Sultan Reşad (ö.1918), Sultan Vahideddin (1926) ve Halife Abdulmecid (1868-1944). Son İkisi Avrupa'da Sürgün'de Vefat ettiler. Sultan olanı Şam'a, Meclis Halifesi olanı Medine'ye defnolundular.

 

      I.Meşrutiyet Öncesi:

      Biyografiler'ine Yer verdiğimiz 1871-1876 arasında doğmuş 10 Kişi'nin en Erken Vefat edeni Seyyid Bey (ö.1924) .  Ertesi Yıl devrilen Muhammed Ali Şah ile birlikte 1795'den beri İran'da Hüküm süren Kaçar Türk Hanedanlığı Osmanlı'dan 2 Yıl sonra Tarih'e karışmış oldu.  1926 da Genç Cumhuriyet , Devrim Kelleri almaktadır. Şehid  İskilipli Mehmet Atıf .

      Seyyid Bey  , İskilipli  Müderris'ten sadece 3 Yıl Büyük'tür. Osmanlı İlmiyye Sınıfı'nın Yüzyıl başında doğan İki ismi.. Tarih ikisi için ne kadar da Ters İstikametler'de sonlanan bir Trajedi yazmış.. Elmalılı 'nın Kalem'i 1909'da Sultan'ın Hal'ine İmza attırırken, Usul-i Fıqıhcı Seyyid Bey 1924 de Mısır'daki Abdurrazıq'la hemen hemen Eşzamanlı olarak Hilafet'in İlgası için Hançereler'ini işletti. Zat-ı Aileleri'nin 'önce Maaş'ına Zam, sonra İş'ine Son' verdiler. O kendini 'Hilafet'in kendisinde Mündemiç olduğunu' varsaydığı Meclis Hükümeti'nin Adliye Nazırı sanmaktadır. İş Mevzuat'ına uydurulur. Seyyid Bey  ya Siyaset'te kalacaktır, ya da Müderrislik'te.. Rey'ine İlim Yönünde kullanır. Heyhat, gelmekte olan Yıl'ın (1926) Müderris Mehmet Atıf'ın Baş'ını alışına Kifayet etmeyecek Ömrü.. Şimdi Nazırlık Koltuğu'nda oturan Mahmud Esad'dır, İstiklal Mahkemesi'nin Reisi Kel Ali Sert esmektedir. Mahmud Esad bir oturmuş, tam oturmuştur. Sultan'ın Cevdet Paşa'sının Mecellesi'nin yerinde 'Qanun-i Medeni' Arz-ı Endam etmektedir. Fıqh'ın Usul'u da Furu'u da 'Bedevi'dir artık. Meşruti Doğu Roma, Cumhuri Doğu Roma'ya Inqılab etmiş, İnkilaplar Sökün etmektedir. Medeniyet dedikleri'nin Medine ile hiç bir Harf'le Bağlantısı kalmamış, Akif'in İstiklal Marşı Vokabularitesi'ndeki Tanım'ı üzere, 'Garb'ın Afak'ından üzerimize yağan 'Tek Dişi kalmış Canavar'dır: Sivilizasyon.

      Akif  (ö. 1936) Yaşıt'ı olduğu Seyyid Bey'den 12 Yıl daha fazla yaşar. Onun Meclis Macerası daha Eski'dir. 12 Mart 1921'de Maarif Vekili Hamdullah Subhi'nin okuduğu , Mebuslar'ın Ayak'ta alkışladıkları Şiir, 1915'de Çanakkale Şehidleri'ne İmza atmış olan Mehmed Akif'e ait'tir: 'Allah bu Millet'e bir daha İstiklal Marşı yazdırmasın' diyen Şair'i barındıracak bir Taceddin Dergahı yoktur artık. 10 Yıl sürecek Abbas Paşa (ö.1944) Himayesi'nde Mısır Yılları başlamaktır. Memleket'inde Peş'ini bırakmayan Hafiyeler'den bıkmıştır. Rıza Tevfik gibi Abdulhamid'in Hafiyeleri'ne Rahmet okuyor muydu, kimbilir? 'İstiklal Marşı'nı verdiği Meclis'e, Qur'an Meali'ni vermeyecektir, ne Meclis'e, ne Millet'e.. Dostu İhsan Bey'e yakmasını tembihliyerek.. Fes, Sarık'ı azatmıştı, Şapka. tüm Başlar' sildi süpürdü. Yaşıt'ı Kürd Said (ö.1960) Mahkemeler'de haykırmaktadır: 'Bu Baş'ı alabilirsiniz ama Sarığı asla. O Meşair-i İslamiye'dendir. Evet o Said. II. Meşrutiyet'in İlanı'nı İttihatcılar'ın Selanik'inde Coşku'yla desdekleyen, o Günleri'ni Eski Said olarak anacak olan Cumhuriyetci Molla.  Sarık Siyaseti Elmalı'da (ö.1942)  ise kendini Ev'e Hapsetme Biçimine dönüşecektir. Akif'in Meal'ini esirgediği Eller'e II.Cihan Harbi Arefesi'nde Elmalı Tefsir'ini Teslim edecektir. O Eller, Akif'in en Yürek'ten Arkadaş'ı Babanzade'nin (ö.1934) Tecrid'i Teslim ettiği Eller'dir. Ömrü Vefa etmez, Buhari Muhtasarı'nın tamamlanması Kamil Miras'a Nasip olur. Böylece Genç Cumhuriyet'in Resmi Qur'an ve Sünnet Asl'ı İtmam olmuştur.

       Ya Carullah.. Onun Hayat'ı bir Destan.