Mehmed Seyyid Bey

1873-1924

     Abdullah Takıyyuddin Bey'in Oğlu. İzmir'de doğdu. Medrese Tahsili gördükten sonra Daru’l-Funun Huquq Şubesi'nden Mezun oldu. Ardından aynı Bölüm'e Müderris oldu ve özellikle Fıkıh Usulü Dersleri okuttu. II. Meşrutiyet’in İlanı'ndan sonra kurulan Meclis-i Mebusan'a iki Dönem İzmir Mebusu olarak katıldı. Daha sonra Ayan Meclisi Üyeliği'ne seçildi.

        Cumhuriyet’in İlan'ından sonra İzmir Mebusu oldu. İlk İsmet İnönü Kabinesi'nde Adliye Vekili oldu. ( 18.8.1923- 7.3.1924).

       Meclis'te Hilafet’in kaldırılması tartışılırken Adliye Vekili olarak sık sık Alkışlar'la kesilen uzun bir Konuşma yaptı (1924). Aynı Yıl  Hilafetin Mahiyeti Şeriyyesi Adıyla kitaplaşan bu Konuşma'da, Milli Hakimiyet İlkesi'nden kalkarak Hilafet’in kaldırılmasının Şeriat çısından bir Mahzur taşımadığını savundu. Hasan Basri Erk'in İfadesiyle "Kanun'un Huquqi, Adli Hükümleri onun tarafından Tashih ve İlave edilmiştir."

       Fakat Seyyid Bey'in İkbal Devri fazla sürmedi. Medeni Qanun Hazırlıkları sırasında yaptığı Teklifler ve hazırlattığı Qanun Tasarısı O'nu iyice gözden düşürdü. Çünkü o Huquqi Aile Kararnamesi'nin Islah edilerek bir Medeni Qanun hazırlatılmasından yana idi. Seyyid Bey hem Milletvekili hem de Huquq Fakultesi Müderrisi idi. Qanun gereği iki Görev'den birini Terk'e zorlandı. Mecburen Hocalığı Tercih etti ve Ankara'dan ayrıldı. Istanbul’a Hocalığa döndü. Kısa bir Müdet sonra da Vefat etti. Sultan Mahmut Türbesi Bahçesine gömüldü.

        Eserleri:

      -Usul-i Fıqıh Dersleri, [1]

      -Usul-i Fıqıh Dersleri- Mebahisi Hüsün ve Kubuh, [2]

      -Usul-i Fıqıh Medhal, [3]

     -Haqq Mefhumu ve Quvve-i Müeyyidesi' nin Sureti Telakkisi Hakkında İslam Felsefei Huququ ile Avrupa Felsefei Huququ arasında bir Muqayese,   [4]

      -Usul-i Fıqıh Mebahisinden İrade, Qaza ve Qader [5]

      -Hilafet ve Hakimiyeti Milliyye , Yazar Adı belirtilmeden basıldı, [6]

        -Hılafet’in Mahiyeti Şeriyyesi [7]


 

[1]    1912

[2]    1914

[3]    1917

[4]    Konferans metninin kitaplaşmış şekli, 1922

[5]    1922

[6]    1924

[7]    TBMM'ndeki konuşmanın kitaplaşmış şekli, 1924. Şeriat Açısından halifeliğin İçyüzü adıyla sadeleştirilerek yayınlandı, 1970