Ulum el-Hikme Okulu

Erken Dönem Müslüman Düşünce Tarihi, 1800lü Yıllar'a kadar süren Osmanlılar ile sona erdirmiştik. Osmanlı'nın 1800lerin Sonuna dek süren Yıkılış Süreci için II.Mahmud’un Reformları ve 1939 Tanzimat Fermanı bir Dönemeç kabul edilir.

Yine kimi Yazarlarca "Yeni Selefiyye" olarak adlandırılan[1] Afgani Kuşağı’nın Ağırlıklı Biyografileri bu Dönem'de yaşanmıştır. Onlar Klasik Kelam'a yönelttikleri Eleştiri nedeniyle (örneğin R. Riza Eleştirileri için nisbeten Geçerli'dir, [2] ama Abduh gibi bir Inkılab isteyen İbnu Rüşd Hayranı Akif'in Durumu için İyi düşünülmemiş bir genelleme olur bu.[3]) böyle adlandırılmaktadır. Osmanlı Münevverleri ise daha Nuhafazakar bir çizgiyi takip edeceklerdir.

Dönemin Dernekleri şunlardır:

-Ittıhatı Muhammediye,

-Tarik-i Salah cemiyeti ,

-Cemiyeti Müderrisin ,

-Cemaati islamiye İhzar Cemiyeti ,

-Cemiyeti İlmiye İslamiye ,

-Cemiyeti Sufiyye ,

-Hürriyet ve İtilaf Fırkası... ,

-Daru’l-Hikme.. ,

Dönemin Tartışma Konuları'ndan:

-Meşrutiyyet Rejimi Eleştirileri

-Kanunu Esasi’nin Şeriat’la ilgili Hükümler'inin Eleştirisi veya Savunulması

-Batılılaşma'ya Tepkiler

-İttihat-ı İslam[4]

-Türkçülük Akımı'na Tepkiler

-Müsbet İlimler

-Çok Kadın'la Evlilik

-Düello'nun Haram olup olmadığı

-Heykel gibi Güzel Sanatlar

-Alafranga Saat

-İlerleme-Gerileme, İslam Terakki'ye ani değildir.

Devlet'i Yıkma değil, Islah amaçlanır, Ulema, Aydın ve Bürokratlar içinde yer alır. Ulema Fitne çıkarmak istemez.

[1] Uludağ,S./ İslam Düşüncesinin Yapısı, Selefiyye,

[2] Rıza, R/ Tefsiru'l-Menar, II, " F. Razi'nin el-Muhassal isimli kelama dair eserini tetkik ettikten sonra varılan netice şudur: Dinsiz ilim!. Sapıklığın başı sakat akılcılıktır. Bu eserde olanların çoğu şeytanın vahyi ve vesvesesidir.. En büyük Kelamcılardan biri olan F. Razi ve eserleri hakkında eski ve şimdiki Selefilerin ortak kanatı şudur. Razi'nin Tefsiru'l-Kebir'i için "İçinde her şey var, ama tefsir yok, derler.

[3] Neye israf edelim bir sürü iknaiyat

Hoca, mademki bu din, din-i beşer, din-i hayat!

Nazariyat ile bir şeyler olur zannetme

O berahimi artık yetişir dinletme.

[4] Ertürk, A. S, Dünya ve İslam, 1990 Yaz. Bu söylemin Osmanlı’nın dağılmasından sonra merkezi Devlet’le daha bir bütünleşme gereği duyan İttihad Terakki hareketini desdekleyen, Kuvayı Milliye’ci, sonra TC’nin Laik-Milliyetçi çizgisiyle uzlaştığını yazar. 1919-24 arası Mustafa Kemal’in dini söylemleri vardır.’

1921 de Milli Hakimiyet Anayasası, 1923 de Cumhuriyetin ilanı, 1924 de Hilafet’in ilgası, Tekke zaviyelerin kapatılması, 1928-1937 arası reformlar..