Sultan Abdulmecid

1823-1961

 

       25 Nisan’da II.Mahmud’un Oğlu İstanbul’da doğdu. Annesi Bezmialem Sultan. 25 Haziran 1861’de İstanbul’da öldü. II.Mahmud’un Vefatından (1839) 1861’de kadar Saltanat’ta bulundu. İsmi Tanzimat Fermanı ile özdeşleşti. Saray’da Özemli bir Öğrenim gördü.

       1 Temmuz 1839’da Taht’a çıktı. Bu sırada Osmanlı Ordusu Nizip’te Mısır Valisi Kavalalı’nın Kuvvetler’ine yenilmişti. 2 Gün sonra da Osmanlı Donanması, Kaptan-ı Derya Ahmed Fevzi Paşa tarafından kaçırılarak Mısır’a götürüldü.

       3 Kasım 1839’da Sultan Mustafa Reşid Paşa’nın Tanzimat Fermanı olarak adlandırılan Teklifler’ini kabul etti. (Gülhane Hatt-ı Humayunu). Ferman’a göre Osmanlı Tenaiyetindeki Her Irk’tan ve Din’den İnsanlar’a Eşit Haklar tanındığı, Can ve Mal Güvenliği’nin yanı sıra Eşit Mali Yükümlülükler getirildiği İlan edildi. 1840’da Mısır Sorunu Çözüm’e kavuşturuldu ve Suriye’den çekilmesi Şart’ı ile Mısır Valiliği Kavalalı Mehmet Ali Paşa ve Soyuna bırakıldı. 1841’de ise Boğzlar Sorunu Osmanlı Devleti Lehine sonuçlandıran Londra Antlaşması imzalandı. 1848’e kadar Tanzimat Fermanı’nda Yer verilen Kurumsal, Hukuksal, Ekonomik ve Toplumsal Konular zaman zaman Geri Adımlar da atılarak geliştirildi. Özellikle de Devlet yapısı, Maliye ve Eğitim Alanları’nda, Tanzimat’ın bir Dilekler Belgesi olmadığını gösteren Yenilikler gerçekleştirildi. Andulmecid bu Yenilikler’i benimsediğini Davranışlar’ıyla gösterdi.

       Avrupa’daki 1848 Devrimleri’nin balkanlar’daki Yankıları, Romanya’da Ayaklanmalar’ın başlaması, Leh ve Macar Mültecileri’nin Osmanlı Toprakları’na sığınmaları, Avrupa Gündemi’nde Abdulmecid’i ve Kararlı Hükümet’ini Saygın bir Mevki’ye yükseltecek Sonuçlar getirdi. Ama, çok geçmeden Kutsal Yerler Sorunu’nun ortaya çıkması, Rusya’nın Romanya’ya girmesi, bu Devlet’e Savaş İlanı’nı gerektirdi. 1853-1855 Kırım Savaşı, ilk kez Büyük Avrupa Devletleri’nin Osmanlı Devleti’nin yanında yer alması ile Parlak bir Zafer kazandırırken Savaş Harcamaları da Dış Borçlanma Yolu’nu açtı. Ayrıca, Batılı Devletler’in Kırım Savaşı’na katkılar’ından dolayı, Osmanlı Ülkeleri’ndeki Hristiyanlar’a birtakım Ayrıcalıklar tanınması İstekler’i, 1856 Islahat Fermanı’nın bir Gerekçesi oldu. Buna göre, Hristiyanlar’ın Askerlik ve Vergi Yükümlülükleri hafifletiliyor, Hayatları için de Yeni Güvenceler sağlanıyordu. Islahat Fermanı, bu özel Hükümleri dışında, Tanzimat Fermanı’nın bir Devam’ı olarak başka Yenilikler’i de Gündem’e getirdi. İç Örgütsel Düzenlemeler’e Ağırlık verildi. Ancak Uygulamalar çoğu yerde Tepki’yle karşılandı. Özellikle Yeni Arazi Kanunnamesi, Uygulama’da Ciddi Sorunlar ortaya çıkardı. 1858’de Cidde’de Ayaklanma başladı. Borçlanma ve İsraf, 1859 Kuleli Vakası’nın gerisindeki Nedenler’di. 1860’da ise Suriye karıştı. Eflak, Boğdan ve Karadağ’da Bağımsızlık İstemiyle Ayaklanmalar başladı. Abdulmecid ve Kadrsonun Planları Güçlü Muhalefet’le karşılaştı. Sultan Bunalımların büyüdüğü bir Ortam’da öldü.

       22 Yıllık Saltanatı Babası II.Mahmud’un Yenileşme Çizgisini sürdürmekle geçti. Siyasal ve Toplumsal Alan’da Batılılaşma Yolundaki Kesin Dönüşümü İfade eden  Tanzimat ve Islahat Fermanları aynı zamanda Ülke’yi Ekonomik bakımdan Avrupa Devletleri’ne daha çok Bağımlı kılan gelişmeler’e yol çatı.

       Abdulmecid Dönemi’nde hemen her Alan’da Yenilik yapıldı. 1939’da Rüşdiye Okulları, 1842’de Ebe Okulu açıldı. 1845’te Encümen-i Daniş (Bilimler Akademisi) kuruldu. 1845’te kurulan Maarif Meclisi Ertesi Yıl Yerleşik bir Kurum’a dönüştürüldü.  İlk İdadiler (Lise), Darulmuallimin (Öğretmen Okulu) ve Ziraat Mektebi açıldı. Bunları Kız Rüşdiyeleri (1858), Orman Maadin Mektebi (1858), Mülkiye Mektebi (1859) ve Telgraf Mektebi (1860) izledi. 1840’da İlk Ceza Yasası hazırlandı. Ticaret Meclisleri kuruldu. 1846’da Karma Ticaret Mahkemeleri oluşturuldu. 1843’te Süreli Askerlik getirildi.