Sultan Mehmed Reşad

1844-1918

 

       2 Kasım 1844’te İstanbul’da Sultan Abdulmecid’in Oğlu olarak doğdu. Annesi Gülcemal Kadınefendi. 1909-1918 arasında Sultan’dı.

       Babası’nın Yenilikçi Düşünceleri’yle yetişti.Saray’da Özel Eğitim gördü. Arapça, Farsça ve İslami İlimler’i öğrendi. Mevleviliği benimsedi. Ağabey’i  II.Abdulhamid’in taht’a çıkmasından sonra Veliaht İlan edildi. 31 Mart Olayı’ndan sonra Taht’tan indrilen Abdulhamid’in yerine 27 Nisan 1909’da 65 Yaş’ındayken Padişah oldu. Saltanat’ının başında Doğu Anadolu’da Ayaklanmalar çıktı. Bunlar bastırılırken 1910’da Arnavutluluk Ayaklanması başladı. Mahmud Şevket Paşa Komutası’ndaki Kuvvetler aylarca süren Mücadele’den sonra Ayaklanma’yı  bastırdı. 1911’de yeniden Ayaklanma Tehlikesinin belirmesi üzerine V.Mehmed Olayları yatıştırmak ve Siyasal Birliği korumak Amac’ıyla Rumeli’ye bir Gezi’ye çıktı. Bu sırada Arap Ülkeleri’nde de Bağımsızlık Hareketleri baş göstermişti. Bu karışıklıklar’dan yararlanan İtalya 1911’de Trablusgarb ve Bingazi’ye Asker çıkardı.  Ardından 1912’de Oniki Ada’yı İşgal etti. Sultan Reşad’ın Savaş’ı Önleme Çabalar’ı Sonuç vermedi. Trablusgarb Savaşı olarak bilinen Osmanlı-İtalyan Savaşı’nda son veren Uşi (Ouchy) Anlaşması’yla (15 Ekim 1912) Trablusgarb ve Bingazi İtalya’ya bırakıldı. 1912-1913 Balkan Savaşları sırasında Osmanlı Devleti’nin Geri almayı başardığı Tek Toprak parçası Edirne oldu (22 Temmuz 1913). Bulgaristan (29 Eylül 1913), Yunanistan (14 Kasım 1913) ve Sırbistan (14 Mayıs 1914) yapılan Barış Antlaşmaları sonunda Osmanlı Devleti Meriç Irmağı’nın Batısındaki Tüm Toprakları’nı yitirdi.

       23 Ocak 1913’teki Babıali Baskını’ndan sonra Sultan Reşad, Devlet Yönetimi’ndeki  Bütün Denetim’ini yitirdi. Bu Tarih’ten sonra Devlet Yönetimi tamamen Enver, Talat, Cemal Paşa Önderliği’ndeki İttihat ve Terakki’nin El’ine geçti. I.Cihan harbi patlak verdiğinde Tarafsız kalmayı kararlaştırmış olan Hükümet’in Tereddütlü Tutum’una Karşı Enver Paşa’nın Alman yanlısı Görüşleri Egemen oldu ve Almanya’yla Gizli bir Antlaşma (Ağustos 1914) imzaladı. Osmanlı Orduları Ruslar’a Karşı Sarıkamış’ta, İngilizler!’e Karşı Süveyş’te başarısız Harekat’a giriştiler. Diğer yandan İtilaf Kuvvetleri’ne Karşı Çanakkale Boğazı’nı Başarı’yla savundular. Sultan Savaş’ın Sonlar’ına doğru İstanbul’da ( 3 Temmuz 1918) öldüğünde, Osmanlı Toprakları’nın Büyük bir Bölümü İtilaf Kuvvetleri’nin El’ine geçmişti.

         1909 Kanun-i Esasi Değişiklikler’inden sonra Meşruti bir Kimlik kazanan Osmanlı Devleti’nde V.Mehmed, kendisinden önceki II.Abdulhamid ve kendisinden sonraki Vahideddin’den farklı olarak, Parlementer Monarşı Kurum ve Kurallarına saygılı davrandı. Böylece Sorumlulukları, Yetkileri bulunmayan bir Devlet Başkanı haline geldi.